Türkiye Is Kurumu Faaliyetleri ve Isgücü Piyasasi Ihtiyaçlari Arasindaki Uyum

Economic history and experience are the effective factors of the supply and demand policies of the countries and institutions and the harmonization to the changing labor market conditions. Meanwhile, while structural and fundamental changes take place in the national and international labor markets continuously, to what extent Turkish Employment Organization can respond and trace to the changes and its adoption to this process should be debated. At this point the assumption of the study is; there is a conformity issue between the structuring of Turkish Employment Organization as a public employment agency of Turkey, its services and the needs of labor market. The main objective of this study is to expose the incompatibility issues and to develop solutions to problems. Study comprises three main sections; development of employment services and development of Turkish Employment Organization and its activities transferred and determination of problems and proposals developed for conclusions section. Key Words : Public Employment Service, The Problems of Public Employment Service, Turkish Employment Agency. JEL Classification Codes J00, J01, J08. Özet. Ülkelerin ve kurumlann arz ve talebi eslestirme politikalannda ve degisen isgücü piyasasi kosullarina uyum saglamalannda ekonomi tarihleri ve deneyimleri etkili faktörler olmaktadir. Ayni zamanda, ulusal ve uluslararasi isgücü piyasalannda köklü ve yapisal degisimler durmaksizin yasanirken, Türkiye Is Kurumu (ÌSKUR)'nun ne ölcüde degisikliklere yanit verebildigi, degisiklikleri izledigi ve uyum saglayabildigi konulan da tartismahdir. Bu noktada çahsmanin varsayimi; "Türkiye'de kamu istihdam kurumu olan ISKUR'nun yapilanmasi, faaliyetleri ile isgücü piyasasi ihtiyaçlan arasinda bir uyum sonimi vardir" biciminde olusturulmustur. Çahsmanin amaci, uyumsuzluk yasanan konulan ortaya çikarmak ve sorunlara cözüm önerileri gelistirmektir. Çalismada kullamlan yöntem literatür taramasidir. Cahsma, istihdam hizmetlerinin gelisiminin ve Türkiye Is Kurumu'nun gelisimi ve faaliyetlerinin aktanldigi, somnlann tespiti ve önerilerin gelistirildigi degerlendirme ve sonuç bölümü olmak üzere üc temei bölümden olusmaktadir. Anahtar Sözcükler : Kamu istihdam Kurumlan, Kamu istihdam Kurumlannin Somnlan, Türkiye Is Kurumu.






Latest articles from "Sosyoekonomi":

e-Devlet Çalismalarina Bir Örnek: "e-Içisleri Projesi"/An Example of e-Government Studies: e-Interior Project (January 1, 2012)

Türkiye'de Telekomünikasyon Altyapisinin Ekonomik Gelismislige Etkisi: Cografi Agirlikli Regresyon Yöntemi/Effects of Telecommunications Infrastructure on Economic Development in Turkey: A Geographically Weighted Regression Approach (January 1, 2012)

Türkiye'de Dolarizasyon Süreci ve Döviz Kuru Belirsizligi Iliskisi/The Relationship between Dollarization Process and Exchange Rate Uncertainty in Turkey (January 1, 2012)

Iran'da e-Devlet/e-Government in Iran (January 1, 2012)

Dis Ticaretin Finansmaninda Göçmen Gönderilerinin Rolü: Türkiye Örnegi/The Role of Migrants' Remittances in Foreign Trade: The Case for Turkey (January 1, 2012)

Mobilya Endüstrisinde Kârliligi Etkileyen Faktörlerin UTADIS Yaklasimi ile Belirlenmesi/Determination of the Factors Effecting the Profitability in Furniture Industry Using UTADIS Approach (January 1, 2012)

Türkiye'de Savunma, Saglik ve Egitim Harcamalari ve Gelir Esitsizligi (1970-2008): Ekonometrik Bir Inceleme/Defence, Health and Education Expenditures and Income Inequality in Turkey (1970-2008): An Econometric Analysis (January 1, 2012)

Other interesting articles:

Re/membering the Nation: Gaps and Reckoning within Biographical Accounts of Salvadoran Émigrés
Anthropological Quarterly (October 1, 2011)

Dis Ticaretin Finansmaninda Göçmen Gönderilerinin Rolü: Türkiye Örnegi/The Role of Migrants' Remittances in Foreign Trade: The Case for Turkey
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

Erkeklerin Evde Enerji ve Su Tasarrufu Konusundaki Aliskanlik ve Satin Alma Odakli Davranislarinin Incelenmesi/An Investigation into Men's Domestic Habitual and Purchase Related Energy and Water Conservation Behaviours
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

e-Devlet Projelerinin Yönetilmesi: PolNet Projesi Örnegi/Managing e-Government Projects: A Case Study of PolNet Project
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

Mobilya Endüstrisinde Kârliligi Etkileyen Faktörlerin UTADIS Yaklasimi ile Belirlenmesi/Determination of the Factors Effecting the Profitability in Furniture Industry Using UTADIS Approach
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

Türkiye'de Dolarizasyon Süreci ve Döviz Kuru Belirsizligi Iliskisi/The Relationship between Dollarization Process and Exchange Rate Uncertainty in Turkey
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

e-Devlet Çalismalarina Bir Örnek: "e-Içisleri Projesi"/An Example of e-Government Studies: e-Interior Project
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

Publication: Sosyoekonomi
Author: Kumas, Handan
Date published: January 1, 2010

1. Giriç

Bireysel yaçamdan toplumsal yaçama kadar her türlü alanda kurallar ve koçullan düzenleyen, denetleyen ve degiçtiren kurumlar bulunmaktadir. Kurumlann ortaya çikiç nedenleri ve faaliyetleri kendine özgü koçullar, tarihsel ve mekânsal özellikler göstermektedir. Sanayi devrimi ekonomik, toplumsal, siyasal ve benzeri birçok konuda degiçiklik getiren temei sureçlerden biridir. S öz konusu sureçte, birey yaçaminin önemli bir bölümü haline gelen çaliçma yaçaminda eçitlik, adalet, banc, denge ve düzeni saglayan kurumlara ihtiyaç dogmuçtur. Bu noktada ekonomi biliminin temei hedeflerinden biri olan arz ve talep dengesini saglamak amaciyla devlet, istihdam hizmeti vermeye ve kamu istihdam kurumlan aracihgi ile i§gücü piyasasini düzenlemeye baçlamiçtir. istihdam hizmetleri devlet tekelinde 1900'Iu yillann ba§indan 1949 yilina kadar devam etmis. (özel istihdam ofislerine iliçkin Uluslararasi Çaliçma Örgütü (UÇO) sozleçmelerinin yapisi ve çaliçma izinleri ile degerlendirildiginde), 1949 yilindan itibaren faaliyete geçen özel istihdam ofisleri ile icgücü piyasasinin düzenlenmesinde rol alan yeni kurumlar ortaya çikmiçtir.

Türkiye'de kamu istihdam hizmeti veren ÍSKUR, tarihi boyunca gerek dogrudan icgücü piyasasi, gerekse Avrupa Birligi istihdam stratejisine uyum ihtiyaci ile iki temei yasal degiçiklik geçirmiçtir. Ancak kurumun mevcut yapisi ile icgücü piyasasinin degiçen ve çeçitlenen ihtiyaçlanna etkin ve verimli biçimde yanit verdigini söylemek mümkün gözükmemektedir. Yasal, yönetim, personel, fiziki, teknik sorunlara sahip olan kurumun daha etkin biçimde çaliçmasim saglayacak yeni yapilanmalara ihtiyací bulunmaktadir. Kurumun sorunlan her biri ayn bir çaliçma konusu olacak kadar kapsamlidir. Aym zamanda, sorunlar zincirleme biçimde birbirleriyle dogrudan iliçkilidir. Dolayisiyla bu çahçmada, icgücü piyasasi ihtiyaçlan ve ISKUR'un faaliyetleri arasindaki uyum betimleyici çerçevede ele alinarak genel bir çerçeve çizilmeye ve genel olçekte öneriler geli§tirilmeye çaliçilacaktir.

2. Icgücü Piyasasim Düzenleyen Kurumlann Tarihsel Süreci

2.1. Kamu istihdam (Hizmetleri) Kurumlan

Kamu istihdam kurumlan genellikle çaliçma bakanliklannin bir bileçeni veya daha az siklikta olmak üzere ayn yönetim ajanslan olarak çaliçmaktadir. Kamu istihdam kurumlan daniçma kurulu olan, yönetiminde sosyal diyalogun önemli bir yapiya sahip oldugu (ILO, 2009: 1-2), kar amaci gütmeyen kuruluçlandir (Lordoglu ve Özkaplan, 2005: 83). Kamu istihdam kurumlan ekonomik geçiçlerin etkisini hafifletecek icgücü piyasasi düzenlemelerini kolaylaçtirma ve emegin i§gücü piyasasina girisene yardimci olmak amaciyla icgücü piyasasi politikalan uygulama; aktif ve pasif istihdam politikalanni planlama ve yürütme görevleri olan kurumlardir. Kurumun temei görevleri, icgücü piyasasi bugisi saglama; i§ arayanlara i§ teklif ederek yardim etme; içletmeler ve iç arayanlar arasinda eçleçtirme; ice yerleçtirme hizmetlerini saglama; issizlik sigortasi yardimlarmi ve çeçitli icgücü piyasasi programlarmi yönetme gibi faaliyetlerden oluçmaktadir.

Sanayi devrimi ile baçlayan kitle üretimi ve kitle halindeki içi arzi, icgücü piyasasinm yapisim ve içleyiçini degiçtirmiçtir. Baçlangiç dönemlerinde çaliçma yaçaminin yönetimini saglamak amaci ile icgücü piyasasinda arz ve talebi karçilaçtirma hizmetleri yerel yönetimler, dini kurumlar, sendikalar ve özel istihdam ofisleri araciligi ile gerçekleçtirilmiçtir. Ancak, özel sektöre iç bulma hizmeti veren içi simsarlannm içiyi sömürüsü ve istisman, devletin piyasaya müdahalesini beraberinde getirmiç ve ìngiltere'de 1909 yilmda i§ arayanlar ile içi arayanlar arasindaki eçleçtirme hizmetleri kamu hizmeti olarak yapilmaya baçlanmiçtir (Lordoglu ve Özkaplan, 2005: 83). Makal'in çahçma iliskilerini inceleyen eserinde Sevket Süreyya AYDEMÎR ve Ahmet Hamdi BASAR'in, Türkiye'de içi simsarlannm içiyi sömürüsüne ve iç ve içi bulma hizmetlerinin yetersizligine iliçkin tespitleri yer almaktadir (Daha geniç bilgi için bakimz Makal, 1999: 472-473). Çah§ma hayati ile ilgili literatürde yaygin kam, i§ ve i§çi bulma hizmetlerinin Ìngiltere'de baçladigi yönünde olmakla birlikte, ilk hizmetin 1902 yilmda isveç'te basladigini ifade eden ara§tumalar da bulunmaktadir (Sönmez, 1946: 44).

I. Dünya Sava§i öncesi, iç ve içi bulma hizmetleri sinirli biçimde geliçme gostermiçtir (Talas, 1961: 508'den aktaran Makal, 1999: 470). Îçsizligin ülkeler için ciddi bir tehdit oluçrurdugu I. Dünya Sava§i döneminde, icgücü piyasasmin içleyiç kurallarmi evrensel anlamda belirleyen UÇO tarafindan 1919 yilmda iç bulma hizmetlerini ücretsiz biçimde devlet tekeline birakan "îçsizlik Hakkinda 2 No'lu Sözle§me" kabul edilmistir. Sava§ somasi iç ve içi bulma hizmetlerinde daralma görülmüc, ancak "1929 Dünya Ekonomik Krizi" hizmetlerin gelistirilmesinde önemli bir etken olmustur. Is ve isçi bulma hizmetleri, II. Dünya Savaçi ve somasi dönemde ciddi anlamda ivme kazanmiçtir (Talas, 1961: 511 'den aktaran Makal, 1999: 470). 1930'Iu yillarda "Keynesyen Ekonomi Politikalan"nin temei hedeflerinden biri olan "tam istihdam"in saglanmasina yönelik icgücü piyasalanmn düzenlenmesi ihtiyaci, iç ve içi bulma hizmetlerinin yeniden önem kazanmasma neden olmuçtur (Makal, 1999: 470).

II. Dünya Sava§i somasi sosyal devlet yakla§immin agirlik ve içlerlik kazanmasi devletin i§gücü piyasasma müdahalesini de beraberinde getirmi§tir. i§gücü piyasasi hizmetlerinin dogrudan devlet tarafindan düzenlenmesini ortaya çikaran nedenleri: ahlaki, egitim politikasi ve kamusal yarar saglayacak icgücü piyasasi politikalan ihtiyaçlan ile açagidaki gibi açiklamak mümkündür (Lordoglu ve Özlaplan, 2005: 84):

a) Ahlaki nedenler: içi simsarlannm i§ arayanlardan yüksek kazanç elde etmeleri ve ahlaki yönden sakincah biçimde i§e yerleçtirmeleri,

b) Egitim politikasina iliskin nedenler: Egitim politikasi ve istihdam politikasinin uyumu için kamunun, isgücü piyasasmin yapisal (isgücünün sektörel, bölgesel ve mesleki dagihmi gibi) özelliklerini bilmesi ve içleyiçini kontrol etmesi ve degiçimini saglayabilmesi için tekel konumu tarmasi,

c) Uzun dönemli kamusal yarar saglayacak politika olusturulmasina iliskin nedenler, icgücü piyasasinin düzenlenmesinde özellikle içe yerleçtirme sürecinde içverenin tekelini kirmak için (çaliçanlarda aranacak niteliklerde ambargosu) kamu istihdam kurumunun tarafsiz yapisina duyulan ihtiyaç.

Kamu is. ve içi bulma kurumlannin baçlangiç yillanndaki faaliyetleri temei düzeyde eçleçtirme olarak nitelendirilebilir. 1980'Ii yillar ise Neo-Liberal politikalar nedeniyle devletin rolünün degiçtigi ve devletin icgücü piyasasina müdahalesinin en az düzeye indirilmeye çaliçildigi yillardir. Ekonomik kriz dönemleri (1929, 1973 ve 2008 kriz örneklerinde oldugu gibi) devletin icgücü piyasasina müdahalesinin arttigi ve sosyal piyasa ekonomisine geçiçin belirginleçtigi dönemler olarak degerlendirilebilir. Söz konusu nedenlerle, kamu eliyle icgücü piyasasini düzenleme hizmetleri yapi, içleyis. ve kapsam olarak degiçmekte, çeçitlenmekte ve geniçlemektedir. Diger yandan degiçen üretim yapisi, emegin üretim sürecinde degiçen rolü ve icgücü piyasasinin ihtiyaçlan dogrultusunda is. ve içi bulma görevi kamu tekelinden çikip, özel istihdam ofisleri ile birlikte yürütülemeye baçlanmis. ve faaliyet alanlan geniçlemiçtir.

2.2. Özel istihdam Ofisleri

Özel istihdam ofisleri, merkezi yönetimin denetiminde kar amaci güden veya gütmeyen, istihdam hizmeti öncelikli veya ikincil olan, sozleçme ile i§letmelerin ihtiyaç duydugu nitelikte personel sagïayan özel hukuk hükümlerine tabi kurulu§lardir (Lordoglu ve Özkaplan, 2005: 84). Özel istihdam ofislerinin faaliyetlerini düzenleyen UÇO sozleçmesi 1933 tarihli, 34 Sayili "Ücretli ì§ Bulma Ofisleri Hakkindaki Sozleçme"dir. Sozleçmede, kazanç saglamak amaciyla çahçan ücretli i§ bulma ofislerinin sozleçmeyi onaylayan ülkede yürürlüge girmesinden itibaren 3 yil içinde kapanmasi, kazanç amaci olmayanlann ise ilgili makamdan izin almak koçulu ile çahçabilecekleri öngörülmüctür. UCÖ'nün 1949 yili 96 Sayili "Ücretli Is. Bulma Ofisleri Hakkinda Sozleçmesi" ile i§ ve içi bulma aracihk hizmetlerinde devlet tekeli kaldinlmiçtir (Türkiye tarafìndan 1951 yilinda onaylanmi§tir). 96 Sayili Sozleçmenin gözden geçirildigi 1997 tarihli UÇO 181 Sayili Özel istihdam Ofisleri Sozleçmesi (Türkiye tarafìndan onaylanmamiçtir) ile egitim ve dani§manlik ofisleri de özel istihdam ofisleri olarak tammlanmiç (Uçkan, 2002: Eriçim Tarihi 0 09.07.2009) ve özel istihdam ofisleri ile kamu istihdam kurumlan arasinda içbirligi öngörülmüctür.

icgücünün sektörel ve yapisal dagilimindaki degiçmeler (tanm ve sanayi sektöründen hizmet sektörüne geçiç), piyasa ekonomisinde rekabet, verimlilik, yeni teknoloji, bilgi ekonomisi ve bilgi içisi gibi kavramlann ortaya çikmasi ve bu noktada, nitelikli icgücüne artan talep ve kamu istihdam kurumlannin agir ve bürokratik yapisi, Avrupa ve ABD gibi geliçmiç batí ülkelerinde (Lordoglu ve Özkaplan, 2005: 84-85) özel istihdam ofislerinin geliçimini hizlandirmiçtir.

Erdut'a göre (2004: 16); çok uluslu çirketlerin üretim ve i§ organizasyonu yapilanm degiçtiraieleri, icgücü piyasasmin tabakalaçmasmi ve özellikle ikincil icgücü piyasalarmda esneklik uygulamalanm (özellikle çahçma süresi ve ücret esnekligi biçimindeki sayisal esneklik) artirmi§ ve bu noktada icgücü piyasasmin içleyiçine uygun yeni bir düzenleyici kuruma ihtiyaç duyulmuçtur. Düzenleyici kurum ise ice aracilik hizmetindeki kamu tekelini kaldiran ve esasen tedarik taçeronlugu türünde faaliyet yapan özel istihdam ofisleri olmuçtur.

Türkiye'de 4 Ekim 2000 tarihli 617 Sayih Kanun Hükmünde Kararname ile özel istihdam ofisleri kurulmasina izin verilmiç ancak kanun hükmünde kararname Anayasa Mahkemesi tarafindan iptal edilmistir (31 Ekim 2000). 05/07/2003 tarihli 4904 Sayili Türkiye Ic Kurumu Kanunu ile özel istihdam ofislerinin faaliyetine izin verilmesi, istihdam hizmetlerindeki 1946 yilmdan 2004 yilina (Özel istihdam Bürolan Yönetmeligi ve Tebligi) kadar süregelen devlet tekelini ortadan kaldirmistir. 4904 Sayili Kanun ve uygulamadaki 01/08/2008 tarih ve 26954 Sayih Resmi Gazete'de yaymlanan Özel Istihdam Bürolan Yönetmeligi ile ikili hizmet yapisi pekiçtirilmiçtir. ÌSKUR'un izni ile kurulan özel istihdam ofisleri yurt ici ve dici aracilik hizmetleri yanmda, istihdam ve insan kaynaklanna yönelik hizmetleri de vermektedir. Özel istihdam ofislerinin icgücünün verimligini artirma ve istatistiki bilgi verme gibi diger görevleri de bulunmaktadir. Özel istihdam ofisleri nitelikli eleman talebini karsilayan bir görünüme sahiptir. Türkiye'de 2004-2008 yillan arasinda özel istihdam ofisleri tarafindan ice yerleçtirilen sayisi 122.175 kiçidir ve ice yerleçtirilenlerin sadece %4'ü nitelik gerektirmeyen içlerde istihdam edilmiçtir (Türkiye ?§ Kurumu, Temmuz 2009, 29.03.2010).

Türkiye'de özel istihdam ofislerinin benzer faaliyetleri gayri resmi olarak 2004 yilmdan once egitim ve damçmanlik firmalan tarafindan yapilmiçtir. Özel istihdam ofislerinin yasal anlamda faaliyete baçlamasi ile ISKUR istihdam hizmetlerini özel sektörle paylaçmaya baçlamiçtir.

Özel istihdam ofislerinin istihdam faaliyetine basjamasi, icgücü piyasasinda etkinligi artirmaya katki saglama ile olumlu; kamu haklarmin ve hizmetlerinin özellectirilmesi boyuruyla olumsuz olarak degerlendirilebilir. Özel istihdam ofisleri i§gücü piyasasinda emek arz ve talebinin buluçmasim, piyasa hakkmda bilgiyi ve emek hareketliligini artirabilir, esneklik uygulamalanndan dolayi karmaçik ve izlenmesi guçleçen icgücü piyasasinda denetim ve kontrolün kolayla§masina yardimci olabilir, kamu istihdam kuruluçlanm daha aktif çahçmaya (olumlu rekabet) ve daha etkin cözüm politikalan geliçtinneye teçvik edebilirler.

Kamu haklannin ve hizmetlerinin özelle§tirilmesi boyurunda ise farkli sorunlar ile karçila§ilabilir. Örnegin, özel istihdam ofislerinin baçvuru sahiplerini mü§teri olarak algilamalan durumunda (kamu istihdam kurumlan tarafìndan vatandaç olarak algilanmaktadir), bireyin kamu haklannin olumsuz biçimde etkilenmesi söz konusu olabilir. 4904 Sayih Yasa (madde 19) ve Özel istihdam Bürolan Yönetmeligi'nin 11. ve 13. maddeleri geregi, içe yerleçtirilenlerden ( ....... profesyonel sporcu, teknik direkter, antrenör, manken, fotomodel ve sanatçi meslek guruplannda yer alanlar ile genel müdür veya bu göreve es. ya da daha üst düzey yöneticilerden ücret alabilir-madde 13.) ücret alinamaz. Yurt diçina içi göndermede ise eçleçtirme hizmeti ücreti, sadece içverenden alinabilir. Bu noktada, özel istihdam ofislerinin içe yerleçtirilenlerden ayri bir menfaat saglamamalanni engellemek amaci ile etkin biçimde denetlenmesi (ofisin sosyal güvenlik kayitlannin izlenmesi gibi) gerekmektedir.

Özel istihdam ofisi ile içi ve içveren arasindaki is. iliçkisinin ve/veya geçici is. iliçkisinin nasil kurulacagi ayn bir sorun oluçturmaktadrr. Özel istihdam Bürolan Yönetmeligi geregi (madde 5/2), "özel istihdam ofisleri mesleki olarak geçici is. ilisjdsi düzenleme faaliyetinde bulunamazlar". Özel istihdam ofislerinin taçeron uygulamasi yerine "hizmet satìmi" adi alünda geçici is. iliçkisi kurduklan Yargitay kararlan ile pekiçtirilmiçtir: Yargitay özel istihdam bürosu aracihgi ile içe yerleçtirilen içinin, özel istihdam bürosunun içisi degil asil içverenin içisi olduguna, özel istihdam bürosunun araci olduguna karar vermiçtir (YARGITAY 9. HUKUK DAÌRESÌ E. 2005/774 K. 2005/1 1838 T. 04.04.2005).

2.3. Diger Bir Özel istihdam Ofisi Türü: Geçici istihdam Ofisleri

UCÖ'nün 181 Sayili Özel istihdam Ofisleri Sozleçmesi'ni kabul etmesiyle birlikte "Geçici istihdam Ofisleri" özel istihdam ofisi olarak tammlanmis. ve faaliyet göstermelerine izin verilmiçtir. Geçici istihdam ofisleri içinin gerçek içvereni olan, içi ve içiyi çaliçtiracak içveren ile sozleçme imzalayan, ücüncü tarafin (muçterilerinin) özel nitelikte ve geçici sürede icgücü talebini kar§ilayan özel istihdam ofisleridir (Uçkan, 2002: 09.07.2009). Geçici istihdam ofisleri, birincil ve ikincil piyasalarda üretim açamasinda farkli sozleçme ve istihdam koçullan olan "çevre ve çekirdek i§gücü" talebinin ve "dogru zaman ve dogru i§te i§gücü çaliçurma" yakla§rmlannin karçilanmasi anlaminda, özellikle geliçmiç ülkelerde faaliyet göstermektedir.

Isletmelerin zorla§an rekabet koçullannda icgücü maliyetlerini azaltmaya yönelik cabalan, fonksiyonel esneklik uygulamalanni da beraberinde getirmektedir. Bu noktada geçici istihdam ofisleri, sabit-süreli, vekâleten, düzensiz ve mevsimlik gibi geçici çah§ma biçimleri ile içletmenin geçici i§ ihtiyaçlanm karçilamak üzere i§çi kiralamaktadirlar (Lordoglu ve Özkaplan, 2005: 64). Geçici i§, çekirdek içgiicune ek olarak kullanilan ve tarn zamanli istidamin bir alternatifi degil, tam zamanli istihdama geçici sagïayan bir sureç veya belge olarak da degerlendirilmektedir (Mcilroy, 1995: 132). Dünya'da geçici içi sayisi arti§ göstermektedir: 2006 yili verilerine göre, tam zamana eçdeger geçici içi sayisi 8.888.000 kiçidir (CIETT, 2007: 20).

"Uluslararasi Özel istihdam Ofisleri Konfederasyonu (CIETT)", ulusal geçici istihdam ofislerini biraraya getiren uluslararasi anlamdaki tek örgüttür. Ulusal, uluslararasi örgüt ve hükümetler tarafìndan taninmaktadir. Belçika, Fransa, Portekiz, Almanya, Hollanda, isviçre, ìspanya ve isveç gibi ülkelerde CIETT üyeleri taraf sendikalar ile toplu pazarhk masasma oturmaktadirlar (Daha geni§ bilgi için bakmiz Uçkan, 2002: 09.07.2009). 2006 yih verilerine göre CIETT'ye üye 33 ulke bulunmaktadrr. Özel istihdam ajans veya firmalannda çahçan personel sayisinm en fazla oldugu ülkeler 380.000 kiçi ile Japonya ve 120.000 kisi ile ABD'dir (CIETT, 2007: 14).

Türkiye 1997 tarihli UCÖ 181 Sayih "Özel istihdam Ofisleri Sözlecmesi"ni henüz onaylamamiçtir. Ancak, 2009 tarihli 5920 Sayih "îç Kanunu, issizlik Sigortasi Kanunu ve Sosyal Sigortalar ve Genel Saghk Sigortasi Kanununda Degiçiklik Yapilmasina Dair Kanun-madde 1" ile 4857 Sayih i§ Kanununun 7/A maddesi ile geçici is iliçkisi duzenlenmiçtir. ilgili düzenleme Anayasa (89. ve 104. maddeler)'ya özgü yasal ait yapi uyumsuzlugu nedeniyle Cumhurbaçkam tarafìndan TBMM'ye gerì gonderilmiç ve konu sonuçlan açisindan henüz bir netlige kavuçturulmamiçtir.

Özel istihdam ofisi ile geçici içi arasinda sozleçme süresi belirli süreli olacagindan birçok koçulun yasayla düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak iptal edilmiç olmakla birlikte, geçici iç iliçkisini düzenleyen 5920 sayih kanunda (madde 1) kidem, ihbar, yilhk izin, sendikal haklar, toplu i§ sozleçmesi, grev ve lokavt haklanmn ne olacagi, asil içverenin kim olacagi konulan belirlenmemiçtir. Türkiye'de "içi kiralama" yöntemine geçiçin henüz icgücü piyasasmda tabandan gelen bir ihtiyaç olup olmadigi, yasal zeminin hangi sorunlara, nasil, ne kadar sürede ve hangi alanlarda çare olacagi iyi analiz edilip, öngörülmelidir.

Uluslararasi ve ulusal olçekte icgücü piyasasmin yapisi degi§irken, kamu istihdam kurumlan da tarihsel sureç içinde ortaya çikan ihtiyaçlara uyum saglamak amaci ile degiçim geçirmistir. Ancak kurumsal anlamda yaçanan degiçimlerin piyasasimn ihtiyaçlanna hizla ve etkin biçimde yamt verdigi tartiçmah bir konudur.

3. Türkiye Is Kurumunun Gelisimine Genel Bir Bakis

Türkiye'de i§ ve i§çi bulma hizmetleri 1936 yih 3008 Sayih iç Kanunu (63-71 maddeler) ile ilk kez duzenlenmiçtir. ì§ Kanunu'na göre; i§ bulma kurumu bir kamu hizmeti verecektir. ilgili kanunun 64. maddesi ile kurumun görevleri icgücü piyasasi ile ilgili bilgi toplama, isgücü arz ve talebini düzenleme, isçilerin egitimi ve günümüzden farkh olmak üzere isçi ücretlerini izleme ve ücret dengesizligini ortadan kaldiracak önlemleri tespit etme ve cözümleri baslatma gibi hizmetleri ücretsiz olarak yapma biçiminde düzenlenmictir.

3008 Sayili Is. Kanunundan on yil sonra, 21.01.1946 tarihli 4837 sayili Kanunla "Is. ve i§çi Bulma Kurumu Genel Müdürlügü" kurulmuçtur. Kurum 2003 yihnda isim ve yapi degiçikligini getiren 4904 Sayili Kanun ile Türkiye Ic Kurumu'na dönücmüctür.

Türkiye Is. Kurumu, tarihsel sureç içerisinde toplumda farkli biçimde algilanmiçtir. 1980'li yillara kadar, yurt diçina içi gönderme faaliyetleri nedeni ile kamuoyunda kuruma iliçkin farkindalik düzeyi yüksek ve olumlu bir alginin oldugu bir dönem yaçanmiçtir. En fazla içinin gönderildigi Federal Almanya ile Is. ve Içi Bulma Kurumu arasinda içbirligi gerçekleçmis. ve içbirligi ile kurumsal ilk dönücüm yaçanmiçtir (Çiner, 2005: 71-88). Yurt diçina içi göndermenin yavaçlamasi ile kurumun toplum tarafìndan algilanma biçimi degiçmeye, kurumsal etkinlik yitirilmeye baçlanmis. ve artik tartiçihr haie gelen yapisi ile yeniden yapilandinlmasi geregi ortaya çikmiçtir. ïzleyen sureçte, 04.10.2000 tarihinde 617 sayili "Türkiye Is. Kurumu'nun Kurulmasi ile Bazi Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DegiçMik Yapilmasi Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname" ile Is. ve içi Bulma Kurumu Türkiye Is. Kurumu olarak yeniden yapilandrnlmiçtir. Ancak, Anayasa Mahkemesinin ilgili Kanun Hükmünde Kararname'yi iptal etmesi ile kurumun yapilandinlmasina dayanak olacak hukuksal yapi tartiçilrr haie gelmiçtir. Sonuç olarak, 05.07.2003 tarih ve 24159 sayili Resmi Gazete'de yayinlanan "4904 Sayili Türkiye Is. Kurumu Kanunu" ile kisa adi ile ISKUR kurulmus. ve ilgili kanunla yeniden yapilandinlmasina dayanak olacak hukuksal ait yapisina kavuçturulmuçtur.

Kurumun baçlangiç ve günümüzdeki faaliyetleri arasinda farklihklar bulunmaktadir. 1946 ve 1947 yillanni içeren kurum faaliyetlerini inceleyen bir çahçmada, nitelikli içi kurslanndan mezun olanlann hizli ve yüksek ücretli içlerde is. bulduklan ifade edilmiçtir (Çaliçma Dergisi, 1947: 82-86). Bir diger çahçmada Çahçma Bakanhgi'nin sosyal politikasini belirlemek amaciyla 1947 yihnda ̧ ve içi Bulma Kurumu tarafìndan Ankara, Istanbul ve Izmir illerinde is. kanununa tabi i§yerleri ve içi ailelerine (masraflanna iliçkin) anket yapildigindan söz edilmiçtir (Çaliçma Dergisi, 1948: 85-92). Günümüzde de ÌSKUR tarafìndan icgücü talebini olçmeye yönelik anket yapilmaktadir. Ancak anket, sadece dort sorudan oluçan ve kuruma kayith "içverenlere" yapilan bir çaliçmadan ibarettir. Aym zamanda mevcut ko§ullarda kurumun, ücretleri izleme ve ücret dengesizligini ortadan kaldiracak önlemleri alma gibi bir görevi de bulunmamaktadir. Kurumun günümüzdeki faaliyet alani dikkate ahndiginda, arz ve talep dengelerini ve/veya icgücü piyasasini yakindan izledigi konusunda ciddi problemlere sahip oldugu gözlenmektedir (Bakiniz ͧgücü Piyasasi Bilgilendirme Hizmetleri Ba§ligi).

Kurumun faaliyetleri tarihsel sureç ile incelendiginde, ba§langiçtaki temei problemlerin devam ettigini ifade edebilmek mümkündür. Örnegin; 1949 yilina ait bir makalede, kurumun personel yetersizligi, piyasada nitelikli i§gücü yetersizligi, içi ve içverenlerin devletin is. bulma faaliyetini yeterince desteklemedigi konulan ele alrnmi§ür (Çahçma Dergisi, 1949a: 89-93). Kurumun 1949 yilindaki ilk alti aylik faaliyetlerinin incelendigi diger bir çahçmada, personel ve mali yetersizlik sorunlan yinelenmiçtir. 1949 yilinda kuruma i§ için baçvuran 54.443 kiçinin yaklaçik %51'i mesleksiz içidir. i§e yerleçtirilen 40.818 kiçinin %67,3'ü tanm içisi ve %11,3'ü ise mesleksiz içidir (Çahsma Dergisi, 1949b: 68). 1949 yilmda kuruma ba§vuru yapan ve içe yerleçtirilen kiçilerin niteligi ile günümüzde basvuru yapan ve ise yerlestirilen isgücü arasinda nitelik açisindan ciddi bir benzerlik bulunmaktadir (Bakiniz icgücü Piyasasi Bilgilendirme Hizmetleri Basligi).

ISKUR'un yapisal dönücümünde iki temei yaklaçimdan söz edilmektedir. ilk yaklaçim AB'nin etkilerini kapsayan Avrupahla§ma; ikinci yaklasim çahsma yönetiminde uluslararasi bir örgürün veya yabanci ülkenin kamu politikasimn baçka bir cografyaya aktanlmasmi ifade eden politika transferidir. Politika transferi aym zamanda, kavrami oluçturma, kavrama göre analiz yapma ve kurumsallaçma sureçlerini kapsamaktadir (Çiner, 2007: 263-264). Diger yandan, sosyal politikadan piyasa temelli degiçimin göstergesi olan "i§gücü Yönetimi"ne geçiç, piyasa odakh istihdam hizmetlerini, sermaye tarafindan kullamlan yapisal uyum politikalanni ve emegin denetimini sermayenin lehine çeviren Neo-Liberal politikalan beraberinde getirmiç ve kurum söz konusu sureçten etkilenmi§ ve yapisal bir dönü§üm geçirmiçtir (Sosyal politikadaki degiçime yönelik araçtirma omegi için bakiniz Özugurlu, 2003: 59-74; degiçimin kuruma etkisi için bakmiz Çiner, 2007: 259-281; ISKUR'un istihdam hizmetlerindeki tekelinin kaldinlmasi ile ilgili görüs için bakmiz Ata, 2005: 10.08.2009).

4. Ulusal ve Uluslararasi Yasal Dayanaklara Göre Türkiye îç Kurumunun Faaliyetleri

Çahsma ve Sosyal Güvenlik Bakanhgi'na bagli, özel hukuk hükümlerine tabi tüzel ki§ilige sahip Türkiye Ic Kurumu mali ve idari acidan özerk bir kamu kurumudur. 4904 Sayili Türkiye 1§ Kurumu Kanunu ile kurumun içleyiçi, faaliyetleri ve sorumluluklan belirlenmistir. Ulusal ve uluslararasi ilgili mevzuat geregi, kurumun faaliyetleri isgücü piyasasi bilgilendirme hizmetleri, aktif icgücü programlan, istihdam hizmetleri ve pasif icgücü programlan ile a§agidaki gibi dort ba§hk altinda toplanmaktadir:

1. I§gücü piyasasi bilgilendirme hizmetleri;

- Icgücü piyasasi verilerinin derlenmesi,

- Icgücü piyasasi verilerinin analiz edilerek yorumlanmasi,

- Icgücü piyasasi verilerinin kullanicilann hizmetine sunulmasi,

2. Aktif icgücü programlan (ͧgücü Uyum Hizmetleri);

- Is ve meslek analizlerinin yapilmasi,

- Mesleklerin tanimlanmasi ve simflandinlmasi,

- Meslek ya da alan seçme açamasmda olan ögrencilere mesleki rehberlik hizmetlerinin sunulmasi,

- Yetiçkinlere i§ ve meslek damçmanhgi hizmetlerinin verilmesi,

- Ilgili kurum ve kuruluçlarla içbirligi yaparak, meslek edindirme, meslek geliçtirme ve meslek degiçtirme kurslanmn düzenlenmesi,

- Istihdaminda güclük çekilen gruplann istihdammi kolaylaçtinci mesleki egitim ve mesleki iyileçtirme hizmetlerinin verilmesi,

- Issizligin yogun oldugu dönemlerde ve yerlerde toplum yaranna çaliçma programlan (TYÇP) düzenlenmesi,

- Istihdamdaki icgücüne egitim seminerleri verilmesi,

3. istihdam Hizmetleri;

- Ulusal ve yerel istihdam politikasi belirleme çahçmalan,

- Insan gücünün planlamasina yönelik çahçmalar,

- Ise yerleçtirme çahçmalan,

- Özel istihdam ofislerine iliçkin çahçmalar,

4. Pasif icgücü programlan;

- Issizlik sigortasi,

- Ücret garanti fonu,

- Kisa çahçma ödenegi,

- Is kaybi tazminati.

Kurumun faaliyetleri içinde yer alan dezavantajh gruplara (özellikle engelli gruplar) iliçkin yürütrügü hizmetler, sosyal adalet, banc ve sosyal içermeyi (diçlanmayi önleyen) kapsayan nitelikleri ile özel bir öneme sahiptir. Aynca kurumun diger hizmetlerinden biri olan, tanm islerinde ücretli is ve isçi bulma aracihgina izin verilmesi ve kaldinlmasina iliskin islemleri yapma görevi de bulunmaktadir. Tanm islerinde araci olan kurum, "Araci Belgesi" (elçi, dayiba§i, çavu§) olan kiçilerden e§le§tirmede yararlanabilmektedir. Araçhrma sonuçlanna göre, uygulamada kurumun tanm içlerinde aracihk hizmeti ile ilgili sorunlan bulunmaktadir. Dokuz ilde yürürülen 1236 gezici ve geçici kadin tanm içilerini ve 64 tanm aracisini kapsayan ara§tirmada, tanm aracilannm %76,6'smin araci belgesi olmadigi bulgusuna ulaçilmiçtir. Aracilar beyanlannda "kimsenin kendileri ile ilgilenmedigini" ifade etmiçlerdir (Yildirak ve digerleri, 2003: 7,8,199).

Kurum tarafindan kirsal alana iliçkin cözüm odakh yeni yakla§imlann gelistirilmesi gerekmektedir. Cünkü Türkiye'de tanm sektöründe ciddi bir cözülme ve icgücü hareketliligi yaçanmaktadir. Aym zamanda kurumun temei görevlerinden biri, icgücü piyasasi verilerinin derlemesi, analiz edilmesi ve kullamcilann hizmetine sunulmasidrr. Bu noktada "sektörel öncelik" yaklaçimi ile ilçelerde özellikle kirsal alanlarda, tanm içilerinin çahçma ve ya§am koçulanmn düzeltilmesi çahsmalanni içerecek kurumsal teçkilatlanmaya gidilmelidir.

5. Türkiye Iç Kurumu'nun Günccl Sorunlan

Kurum ulusal ve uluslararasi degiçim ve koçullardan (ekonomik, sosyal, siyasal, demografik, i§gücü piyasasi koçullan gibi) etkilenmiç, yillar itibari ile görevleri çesitlenmis, artmis ve detaylanmistir. ISKUR tarafìndan yürütülen her bir hizmet (örnegin, içsizlik sigortasi gibi) sürec içerisinde farkh kurumlar tarafìndan yerine getirilebilecek kadar geniç bir iç tanirmna ve görev alanma sahip olmustur. Hizmet çeçitleri ayn çahsmalan oluçturacak kadar geniç bir içerige sahiptir. Bununla birlikte, gerçekleçtirilen faaliyetlerin icgücü piyasasmin ihtiyaçlanna yamt verdigi tartiçmah bir konudur. Bu nedenle çahçmada, kurumun güncel sorunlan faaliyetler kapsaminda diçsal ve içsel olarak siniflandrrilarak, genel bir görünüm ortaya çikanlmaya çahsilmistir. (Bakiniz Sekil 1.)

5.1. Dissal Sorunlar

Dünya ölceginde ekonomik, sosyal (açik, etkile§im halindeki toplum), teknolojik (yeni teknolojiler), demografik (yaslanan ülkeler, genç ve büyük nüfuslu ülkeler) vb. koçullarda yapisal bir dönücüm ve sosyal devlet anlayiçma iliçkin yakla§rmda farkhlaçmalar ya§anmaktadir. Periyodik arahklarla yaçanan krizler, küresellecme süreci içinde birbirine bagimli hale gelen ekonomi, ticaret, yaünm ve icgücü piyasalan, rekabetin getirdigi koçullar ve ülkelerin küresellecme süreci ile bütünlecme politikalan, kalkinamayan ekonomiler, istihdam yaratmayan büyüme modelleri, Neo-liberal politikalar sonucunda artan içsizlik ve sosyal güvenlik hizmetlerine baki§in degiçimi kamu istihdam kurumlannm hizmet anlayisim dogrudan veya dolayh biçimde etkilemekte ve degiçime zorlamaktadir. Söz edilen tum kosullar hükümetlerin piyasa yönetimindeki tercihlerini belirlemekte veya etkilemektedir. Hükümetlerin ekonomi politikalannda reel üretimi ve talebi canlandirmaya (sicak para akiçma öncelik vermeyen) yönelik tercihi istihdarm dogrudan etkilemektedir. Bu noktada, kamu istihdam hizmetlerin ba§ansi da hükümetlerin istihdam hizmetlerine bakiç açisina göre degiçebilmektedir. Aym zamanda, ekonomi politikalannda liberallesme ve küresellesmenin isgücü piyasalannda yarattigi etki ve zorunlu degiçim süreclerinin etkisi, sonuçlan ve maliyeti yüksek iken, kamu istihdam kurumlan kisith mali kaynak ve zor degiçen kurumsal yapilan ile dönücüme ayak uydunnaya çahçmaktadirlar (Tuy ve digerleri, 2001: 47). Diger yandan toplumlarda, kamu istihdam kurumlanndan beklentiler içsizligin ve yoksullugun artmasma paralel biçimde artis göstermektedir.

UCÖ'nün 1982 yilmdan sonra kamu istihdam kurumlan ile ilgili ilk kapsamh yayinmda binyihn baçinda kamu istihdam kurumlannin önünde ciddi sorunlar bulundugu tespitine yer verilmi§tir. Kamu istihdam kurumlarini etkileyen dis. koçullar "yapisal içsizlik, toplumsal diçlanma, insana yaraçrr için sinirli oluçunun birçok çahçani olumsuz etkilemesi, istihdam ve kariyer alanlannda istikrarsizlik, yaçam boyu ögrenme taleplerinin artmasi, sosyal güvenligin giderek artan maliyetinin yarattigi genel kaygilar, birçok ülkede kamu istihdam hizmetlerinin tekel konumundan çikanlmasi, icgücü piyasasinda özel ve kamusal aktörlerin çogalmasi" olarak ifade edilmiçtir. Kamu istihdam hizmetlerini etkileyen örgütlenme ile ilgili koçullar arasinda "kaynaklann azaltilmasi yönündeki baskilar ile kamu hizmetlerinin sunumuna daha fazla rekabet katma cabalan" (Tuy ve digerleri, 2001: 2) sayilmiçtir.

Isgücü piyasasindan kaynaklanan kronik genel içsizlik; özel aktif istihdam politikalan uygulamayi gerekli kilan genç, kadin, uzun süreli, engelli gibi dezavantajh gruplarda artan içsizlik; istihdamin sektörel yapisindaki degiçimler (tanm ve kismen sanayi sektöründe cözülme, hizmet sektörüne geçiçler); esnek istihdam biçimleri; güvencesiz içler; teknolojik geliçmelere bagli olarak ortaya çikan yeni meslek ve çaliçma biçimleri; eskiyen meslek ve nitelikteki içler; nitelik farki gözetilmeksizin sermayenin, yatinmin ve için (talebin) peçinden giden i§gücünün hareketliligi vb. birçok koçul kurumun yaçadigi diçsal sorunlar arasinda sayilabilir. Aynca, kamu istihdam kurumlannin bürokratik ve merkeziyetçi yapisi, icgücü piyasasinda hizh biçimde ya§anan degiçimlere ayak uydurmasim engellemekte, kamu istihdam hizmetlerinin aksamasina ve talebin gerisinde kalmasina neden olmaktadrr.

Kamu istihdam hizmetlerini dogrudan etkileyen içsizlik, Türkiye'de kronik ve çeçitlenen bir sorundur. Tatlidil ve Özgürlük tarafìndan Analitik Hiyerarçi Süreci Yöntemi kullanilarak yapilan ara§tirmada, iller içsizlik riskine göre siniflandinlmiçtir: En dü§ük i§sizlik riskine en az sahip iller Istanbul (%37,01), Bilecik (%38,93) ve Edirne (%39,24) olarak tespit edilmiçtir. En yüksek risk grubunda olan iller ise Mus. (%67,11), Kastamonu (%68,34) ve Bartin (%75,34)'dir (Tatlidil ve Özgürlük, 2009: 15-17). Arastirma sonuçlanna göre Türkiye'de 81 il, i§sizligin cözümü en zor olan furieri ile karçi karçiyadrr. Uzun süreli içsizlik ve genç içsizligi tum iller için tehdit oluçturmaktadir. Bartin (srrasiyla %57,25; %66,93) ili, her iki içsizlik türünün en ciddi biçimde ya§andigi ildir. Kilis (%70,49) ve Gaziantep (%65,14), dücük egitimli icgücünün yogun biçimde bulundugu illerdir (Tatlidil ve Özgürlük, 2009: 14-18). ì§sizligin illere özgü yapisi ve bölgesel geliçmiçlik farklarinin olmasi ISKUR il müdürlüklerinin, ortak bir kurum politikasinin yam sira, yerel anlamda illere özgü aktif istihdam politikalanni uygulamalanni gerekli kilmaktadir.

5.2. Issel Sorunlar

5.2.1. Isgücü Piyasasi Bilgilendirme Hizmetleri

Türkiye icgücü piyasasi istatistiki verilerini saglayan temei kuruluçlar, Türkiye istatistik Kurumu (TÜÍK), ÎSKUR ve Sosyal Güvenlik Kurumu'dur. Ancak, uç kurumun verileri birbirinden bagimsiz (uyumsuz) olup, kurumlara özgü veriler içinde de yetersizlikler (TUiK'in "Hanehalki icgücü Anketi (HÌA)" nin arz yönlü ve illere özgü ciddi anlamda simrh verilerin olmasi, ISKUR'a sadece baçvuranlann verilerinin olmasi gibi) bulunmaktadrr.

Türkiye icgücü piyasasmin genel görünümünü saglayan kuruluç istatistiki yöntem ve örneklem büyüklügü açisindan TÜIK'tir. ISKUR'a iliçkin piyasa verilerinin yorumu ba§vurular ile simrh kalmaktadir. Dolayisiyla, ISKUR verilerinin ulke icgücü piyasasinm durumunu net ve genel biçimde yansittigini söyleyebilmek mümkün degildir. TUIK verileri geniç içsizlik tanrmi kapsami1 ile yorumlandiginda, Türkiye'de potansiyel içsizlerin-iç arayanlann sayisi Temmuz 2009 tarihi ile 11 milyon 726 ki§i olarak degerlendirilebilir. (Tablo 1)

2009 Temmuz rakamlan ile kuruma kayitli içsiz sayisi, 1.571.803 kiçidir ve kayitli içsiz sayisi açik issizlerin %48,1'ni oluçturmaktadir. Temmuz 2009 tarihinde kuruma yapilan baçvurulann ayhk toplami 101.755 kiçidir (Türkiye Is. Kurumu, Temmuz 2009: 10.11.2009) ve kuruma yapilan ba§vuru sayisi, açik issizlerin (TÜÍK 3 milyon 267 bin ki§i) %3'nü oluçturmaktadir. Bu noktada, 3 milyon 267 bin içsizin %3'ünün is. aramak için ISKUR'a baçvurdugu ifade edilebilir. Tablo l'den görüldügü üzere, kurum verileri icgücü piyasasina iliçkin genel görünümü yansitmamakta, kurum baçvuruya göre bilgi verebilmektedir.

Aynca, 11 milyon 726 bin potansiyel is. arayanlann sayisi, AB'ye üye yaklaçik alti ülkenin nüfusuna eçittir (2008 yih itibari ile Letonya 2 milyon 271 bin kisj; Litvanya 3 milyon 366 bin kiçi; Lüksemburg 467 bin kiçi; Malta 411 bin kiçi; Slovenya 2 milyon 33 bin ki§i; Hirvatistan 3 milyon 169 bin kiçi toplam 1 1 milyon 717 bin kiçi) ve AB'ye üye 27 ülkenin 2008 rakamlan ile içsiz sayisi 16 milyon 768 bin kiçidir (European Commission, 2009: 155-185). Dolayisiyla, hizmet götürülmesi gereken içsiz sayisi çok yüksek olup, kurumun nicel ve nitel anlamda talebe göre yapilandinlmasi gerekmektedir.

Issizlerin is. bulmak amaci ile kuruma ne kadar siklikla baçvuruldugu diger bir sorundur. Yöney ve Özel tarafìndan yapilan ve örneklemini 2000-2001 yillannda meslek yüksekokulunda egitim gören 214 ögrencinin oluçturdugu araçtrrmada, is. arama tekniklerinde ögrencilerin en az tercih ettikleri yöntemin, Türkiye Is. Kurumu (%2.8/6 kiçi)'na baçvuru oldugu tespitine ulaçilmiçtir. Ara§tirma kapsamindaki ögrencilerin en fazla tercih ettigi yöntem ise tamdik araciligi ile i§ bulmaktir (%35,1 - 75 ki§i) (Yöney ve Özel, 2003: 15.10.2009). Diger bir çahçmada, her 100 ki§iden sadece 16'sinin ISKUR aracihgi ile is. aradigi tespit edilmiçtir (Firat, 2001: 13.1 1.2009).

TÜÍK 2004-2008 yillan HIA verileri de issizlerin iç arama sürecinde en az tercih ettikleri is. arama yönteminin, ISKUR'a ba§vurma oldugunu göstennektedir. 20042008 döneminde issizlerin i§ arama süreclerinde baçvurduklan kanallar içerisinde iSKUR'un payi %4 ile %6.6 arasinda degiçmektedir. Diger yanda, 2004 yilinda faaliyete geçen özel istihdam ofisleri ISKUR'a ciddi bir rakip olmaya baçlamiçtir (Tablo 2).

Icgücü piyasasinda arz ve talep miktan ve yapisal özellikler gerek kurumun personel sayisi, gerekse kurumda bilimsel bir merkezin olmamasi gibi nedenlerle dogru biçimde analiz edilememektedir. Il istihdam ve Mesleki Egitim Kurullan (ÌMEK)'nm illerde icgücü piyasasi analizi yaptirma görevi bulunmakla birlikte, araçtirmamn yapilabilmesinde uygulamadan kaynaklanana sorunlar bulunmaktadir: Araçtirma içeriginin TÜIK'in icgücü piyasasi araçtirmasini (tekrar olmamasi anlaminda degiçken, soni sayisi ve içeriginin belirlenmesi gibi) zenginlestiren yapida olmasi gerekmektedir. illere özgü arz yönlü araçtirmalann bilimsel olabilmesi, ömeklem grubunun gecerli-güvenilir sayida olmasma baghdir. Dolayisiyla, icgücü piyasasi arastirmalan yüksek maliyeti de beraberinde getirmektedir. ISKUR tarafindan talebi ölcmek (uyumlu eçleçmeyi saglamak) amaciyla dort soni ile kuruma kayitli içverenlere anket yapilmaktadir, söz konusu yöntemin talebi ne kadar ölcrügu de tartiçmahdir.

Nitelikli ve egitimli icgücünün kuruma neden baçvurmadigi araçtinlmasi gereken bir diger konudur. Ekim 2009 rakamlan ile kuruma yapilan 127 bin 562 baçvurunun %47,7'si herhangi bir niteligi olmayan icgücüdür. Alman 11 bin 554 açik için; %49,8'i niteliksiz, %50,2'si ise nitelikli eleman talebidir. içe yerleçtirilenlerin (4 bin 469 ki§i) %58,9'u niteliksiz; %41,1'i ise nitelikli elemandan oluçmaktadir (Türkiye Ic Kurumu, Ekim 2009: 10.11.2009). Gerek isgücü piyasasinda, gerekse iktisat literatüründe yaygin kam nitelikli icgücüne olan talebin arrogi, niteliksiz icgücüne talebin azaldigi biçimindedir. Ice yerleçtirilenlerin yaklaçik %59'nun niteliksiz icgücü olmasi, "sanayinin gerçekte basit teknolojiye mi dayandigi"; "içverenlerin nitelikli icgücünün maliyetinden dolayi kaliteden feragat ederek niteliksiz içgucune mi yöneldigi", "Kuruma çogunlukla dücük nitelikli islere sahip içletmelerin mi ba§vurdugu" sorulanm gündeme getirmektedir.

Kurumun i§gücü piyasasinm bilgilendirme hizmetleri çerçevesinde oluçturdugu verilerin, i§gücü piyasasinm genel ve mevcut yapisini yansitmamasi, verilerin analizini ve kullanici (ulusal istihdam politikalanmn olu§turulmasi, bilimsel araçtirmalann yapilmasi vb. durumlarda) açisindan bilimsel anlamda yorumlanmasmi guçleçtirmektedir. Bu noktada, ISKUR'un icgücü piyasasinm özelliklerini analiz edemeden, istihdam politikasimn oluçrurulmasina nasil yardimci olacagi belirsizlik içermektedir.

5.2.2. Aktif Isgücü Programlan (Isgücü Uyum Hizmetleri)

Türkiye Is. Kurumu, ícgücü Uyum Hizmetleri Yönetmeligi (RG.3 1.12.2008) kapsaminda arz ve talep dengesi ve icgücü piyasasinda uyumlu eçleçmeyi saglamak için meslek arastirma ve gelistirme hizmetleri, is ve meslek danismanhgi hizmetleri, bu anlamda icgücü piyasasi ara§tirmalan yapilmasi gibi faaliyetleri yerme getirmektedir. Ancak, i§gücü uyum hizmetlerinin uygulama esaslan ve yapilacak ara§tirmalann yönteminin nasil olacagi konusunda bir açiklik bulunmamaktadir.

ISKUR icgücü uyum hizmetlerini icgücü yetiçtirme kurslan; i§ ve meslek danismanhgi; TYÇP aracihgi ile gerçeklestirmektedir. Son dönemde söz konusu hizmetlere girisjmcilik egitimi ve staj programi (ícgücü Hizmetleri Yönetmeligi degisikligi- 19.06.2009/27263 Sayih Resmi Gazete) eklenmistir. Girisimci egitimlerinin ISKUR tarafìndan yapilmasi, kurumun talep yönlü piyasa dengesini saglamadaki etkisini artrrabilir. Ancak, giriçimci olarak egitilen icgücüne KOSGEB 'in (Eylül 2009 tarihine girisimcilik egitimi ile ilgili KOSGEB ve ISKUR arasinda bir protokol imzalanmistir) yeterli ölcüde destek (özellikle mali) saglayabilecegi de tartiçma konusudur. Türkiye'de içsizligi veya yedek içi ordusunu yaratan temei faktörlerden biri yatinmlann yetersiz olmasi ve yeni yatirrmlann olmamasidir. Bu nedenle kurum tarafìndan, insan kaynagimn planlanmasimn makro boyutta ele alinmasi, içletmelerin strateji geliçtirmelerine yardrmci olunmasi ve aktif istihdam politikalan içinde kendi içini kuranlara yardrm politikasinm ve girisimciligin gelistirilmesi gerekmektedir.

Kutum tarafìndan son dönemlerde en yogun biçimde yürütülen faaliyetlerden biri olan mesleki egitim (mesleki egitim süresince içsize-kursiyere günlük 15 TL Ödeme yapilmaktadir) ile issizligin cözümü mümkün gözükmemektedir. Ürün ve faktör piyasalarinda talebi canlandrracak ekonomi (makro ve mikro) politikalarmin uygulanmamasi durumunda, mesleki egitim içsize belirli süreli gelir ve bo§ zamamm daha verimli geçirmesini saglayan bir aktif istihdam politikasi olacaktir. Aynca icgücü piyasasinm ihtiyaçlan yeterince gözetilmeden yapilan mesleki egitimler, içsiz kiçileri sertifikali issize dönüstürebilecek, issizligin yapisal anlamda cözümüne katki saglamayacaktir. Dolayisiyla, mesleki egitimler daha çok, pansuman, kisa vadeli cözümler (kursiyeri kurs süresince i§siz hissettirmeyecek ve günlük 15 TL ile geçici gelir saglayacaktir) üreten ancak i§sizligi uzun dönemde daha kronik bir boyuta getiren bir etkiye sahip olabilecektir. Örnegin uygulanan TYÇP, içsizligin yogun ve kronik biçimde ya§andigi sürecte ikame etkisi ve psikolojik etkileri ile olumlu katkisi olan aktif istihdam programlandir. Ancak TYÇP, il ve bölgeye ekonomik katma deger yaratan sektör (turizm alani oluçturmak gibi), içler veya projelerde uygulanmasi durumunda kaynaklarm rasyonel ve dogrudan amacina uygun kullanilmasina katki saglayabilecektir.

Staj uygulamasi istihdam ve gelir güvencesi saglamaya yönelik bir aktif istihdam politikasi olmakla birlikte, özellikle krizden etkilenen içletmelerin söz konusu uygulamadan yararlanmada ciddi sorunlan bulundugu görülmektedir. Staj uygulamasi yapilacak içyerleri staj programma ba§vurduklannda son alü aylik istihdam ortalamasim tutturmak zorundadir (ilave içi katkisi). Benzer biçimde stajyer sayisinin, çaliçan sayisinin 20'de biri olacagi yönündeki sinrrlama, ekonomik kriz ortaminda programdan yararlanma oranmi olumsuz etkilemektedir. Aynca içverenlerin de, stajyerleri ücret Ödemeden çalistiracaklan kisiler olarak görmemeleri ve staj uygulamasini sektörlerine katki saglayacak potansiyel nitelikli eleman oluçtunna firsati olarak görmeleri staj programmin baçansim artirabilecektir.

Kuruma kayitli içveren ve icgücü sayisi dikkate alindiginda meslek analizi, is. ve meslek daniçmanhgi gibi faaliyetlerin ve piyasa araçtirmasinin gerekliligi ve güclügü ortaya çikmaktadir. Kurum bünyesinde, 2008 yili itibari ile 81 ilde meslek damçmalarinca 966 kez içyeri ziyareti yapilmiçtir. Meslek daniçmanlan tarafìndan 47 kez meslek araçtirmasi, 749 kez mesleki bilgilendirme, 2424 kez is. bilgilendirilmesi yapilmiçtir. 2008 yilina devreden kayitli icgücü 1.095.105 kisj, kayitli içsiz ise 987.840 kiçidir (Türkiye Is. Kurumu, 2008a: 29.10.2009). Meslek damsrnanligi hizmetinin potansiyel talebi ile kurum tarafìndan geçekleçtirilen hizmet arzi arasinda, sayisal ve oransal anlamda ciddi bir fark vardir. Özelikle niteliksiz ya da dücük nitelikli icgücünün, yeni i§e geçis. programlari kapsaminda is. ve meslek damçmanligina ciddi biçimde ihtiyaci bulunmaktadir.

5.2.3. Istihdam Hizmetleri

4904 Sayili Türkiye Is. Kurumu Kanunu'nun 3. maddesinde kurumun, ulusal istihdam politikasimn oluçturulmasi konusunda "yardimci" olma görevi bulunmaktadir. Ulusal istihdam politikasimn belirlenmesine ise 2009 yili sonunda yapilan çahçtaylar ile baçlanmiçtir. Ulusal istihdam politikasi henüz oluçturulmamiç iken, kurumun nasil bir yardimda bulunacagi da belirsizlik içermektedir. Kurum belirlenmemis. olan "istihdam politikasi"m yönetmelik geregi ÜMEK aracihgi ile illerde uygulama alani bulmaktadir (Il istihdam ve Mesleki Egitim Kurullan Çaliçma Usui ve Esaslan Hakkinda Yönetmelik / madde 6). Ancak, ÜMEK'mn ne kadar etkin ve verimli çaliçtigi da ayn bir araçtirma konusunu oluçturacak kadar tartiçmah bir konudur.

Türkiye Is. Kurumu'nun temei sorunu 4904 sayili kanunda "yardimci" kurulus. olarak tanimlanmasidir. Kanun geregi ISKUR, ulusal istihdam politikasimn oluçturulmasina, istihdamin korunmasina, geliçtirilmesine ve içsizligin önlenmesi faaliyetlerine yardimci olan bir kurumdur. Ancak ISKUR uygulamada, pasif istihdam politikalan hizmeti veren ve mesleki egitim ile icgücü piyasasina katki sagïayan bir görünüme sahiptir. ÎÇKUR'un istihdam politikalannda yardrmci konumundan asil aktörlerden biri olma konumuna geçebilmesi; makro ekonomik politikalann olu§turulmasinda icgücü piyasasi verileri ile dogrudan katki saglayabilmesi ve istihdam hizmetlerinde yapisal bir degisim geçirmesi ile mümkün olabilecek gözükmektedir.

iSKUR'un en fazla bilinen temei faaliyetlerinden biri, is. arayan ile içi (emek) arayani e§le§tirmektir. Ancak, kurumun web sayfasinrn karmaçik, kullamci açisindan kolay ve rahat eriçilebilir olmamasi hem eçleçtirmeyi, hem de istatistikî bilgileri toplamayi guçleçtirmektedir. Kurumun, iç arayan ile i§verenin internet ortaminda kendi eçleçmelerini yapügi bir ortami ve kullanilmasi ve ula§ilmasi kolay bir sistemi olu§turmasi gerekmektedir. îçe yerleçtirmede ba§arinin ölcülebilecegi bir kriter, içe yerleçtirilenlerin istihdamda kalma süresidir. Ancak ISKUR istatistiklerinden, e§leçtirme yöntemlerine göre içe yerles. tirilenlerin istihdamda kalma süresi ile ilgili verilere ula§mak mümkün degildir.

2008 yilinda ahnan açik içler sektörlere göre incelendiginde; kamu sektöründen, 14.360 (%8,4), özel sektörden 164.260 (%91,96) açik i§ baçvurusu oldugu görülmektedir (Tablo 3). 2008 yilinda alman açik iç sayisi 178.620, karçilanan açik iç sayisi ise 109.595 'dir (açik içlerin %61,4'ü kar§ilanmi§tir). í§e yerleçtirilenlerin yaklaçik %9 (9.754 ki§i)'u kamu, %91 (99.841 kiçi)'i özel sektörde istihdam edilmiçtir (Türkiye iç Kurumu, 2008a: 29.10.2009). Bu noktada, özel sektörün kuruma ilgisinin artigim (engelli çahçtirma ile birlikte degerlendirildiginde) ve kurum ile özel sektör arasindaki iliçkilerin geliçtigi ifade edilebilir. Diger yandan, 2008 yilmda yapilan baçvuru sayisi (1.275.674 kiçi) ve ahnan açik is sayisi (178.620) ile ise yerlestirilen sayisi (109.595 kisi) karsilastinldiginda, kurumun eçleçtirme hizmeti ve icgücü piyasasi talebi arasindaki uyumsuzluktan söz etmek mümkündür.

Içsizlik sigortasi ödemeleri, eçleçtirme hizmetleri ve diger ISKUR hizmetleri az sayida personel tarafindan yapilmaktadir. Kurum, TÜÍK verilerine göre sadece açik içsiz sayisinin 3 milyon 267 bin kiçi oldugu bir icgücü piyasasinda eçleçtirme ve diger hizmetleri gerçekle§tirmeye çah§maktadir. Ulke örneklerinde kamu istihdam kurumlan personel sayilan; ulke nüfusu; milli gelir ve kamu istihdam hizmeti için aynlan butçe ile karçila§tinldiginda ISKUR'un nicel anlamda insan kaynagina olan acil ihtiyaci daha net biçimde görülebilmektedir.

Ki§i ba§ina GSYÎH'nm yiiksek oldugu bir ülkede personel sayisi da yükselmektedir. Örnegin, 2004 yihna göre, Birleçik Kralhgin nüfusu ülkemizden dücük ancak personel sayisi, ISKUR personel sayisinin 73 katidir. (Tablo 4).

Kamu istihdam hizmetlerinin baçansini etkileyen temei faktörlerden biri, sosyal politika harcamalanna bütceden aynlan paydir. OECD ülkelerinin aktif icgücü piyasasi politikalari önlemlerine iliçkin ortalama harcama miktan, normal yilhk kamu harcamalann %25'i civanndadir ya da GSYIH'in %015'dir (OECD, 2009: 60). Avrupa Birligi'nde toplam icgücü piyasasi programlarinin GSYÎH içindeki orani 2007 yili Eurostat tahminlerine göre, Avrupa Birligi 27 için %1,6, Avrupa Birligi 15 için % 1,7 'dir. En yüksek pay %3,2 ile Belçika, en az payi ise %0 15 ile Estonya'dadir (Eurostat, 2009: 14). Ancak, Türkiye'de kamu sosyal harcamalann GSYIH içindeki orani 1998 yilina göre %1 1,1 iken, OECD 28 ortalamasi %20,8'dir (OECD, 1 1 .10.2009).

ISKUR'un istihdam hizmetleri içinde yer alan diger bir faaliyeti özel istihdam ofislerine ilisjcin çalis.malardir. UCÖ'nün "Ortak Emek Piyasasi Modeli", i§gücü piyasasinin yönetiminde etkinliginin iyileçtirilmesi amaciyla özel istihdam ofisleri ve kamu istihdam kurumlannin es. zamanh birlikte calumasi ve birlikte var olmalan esasina dayanan bir emek piyasasim öngörmektedir. UCÖ'nün ortak emek piyasasi modeli 4904 Sayili Türkiye Is Kurumu Kanunu'nun hedefleri içinde yer almaktadir (Sayin, 2002: 283). Ata'ya göre (2005: 10.08.2009); ISKUR ve özel istihdam ofisleri rekabetten daha çok istihdam konusunda içbirligi içinde ve tamamlayici rollere sahip kuruluçladir. Kanunun teorik anlamda amaci kurumlararasi içbirligi olmakla birlikte, uygulamada, özel istihdam ofislerinin i§ bulma potansiyeli yüksek icgücüne istihdam yaratma olasiligi (tamamlayici özelligi olmakla birlikte) ve ISKUR'a yapilan baçvurulann çogunun niteliksiz icgücü oldugu bugisi göz önüne ahndiginda, içbirliginin nasil yapilacagi ve rekabetin nasil olacagi konusunda sorular gündeme gelmektedir. Diger yandan, UCÖ'nün 181 Sayili Sözlecmesi'nde on bes. özel istihdam ofisi türünden söz edilmektedir. Özel istihdam ofislerinin çahsma biçimlerinin özellikle sermayenin çok uluslu olmasi durumunda karçihkh olarak nasil yürürülecegi (Erdut, 2000: 15.08.2009) de yasal olarak düzenlenmelidir.

Türkiye'de özel istihdam ofislerinin sayisi gün geçtikçe artmaktadir. 12.11.2009 tarihi ile 19 ilde toplam 274 adet özel istihdam ofisi ve 274 ofise bagli 51 cube özel istihdam ofisi olarak faaliyet göstermektedir. En fazla özel istihdam ofisinin oldugu il, 188 ofis ile istanbul'dur (Türkiye i§ Kurumu, 11.11 .2009).

Fougère ve digerleri tarafindan yapilan araçtirmada gerek kamu istihdam kurumlan, gerekse özel istihdam ofisleri dücük nitelikli icgücü ve uzun süreli içsizler gibi icgücü piyasasindan diçlanan kiçilere iç bulmada en yüksek faydayi saglayan kuruluçlar olarak degerlendirilmektedir (Fougère ve digerleri, 2009: 867-868). 1986-1988 dönemini içeren, egitim ve nitelik açisindan farkh gruplara ait 4512 içsizin i§ arama faaliyetlerini kapsayan ve kismi denge modeli kullanilarak yapilan araçtirmaya göre; özellikle dü§ük egitimli genç kadinlann ve düsük nitelikli yetiskinlerin kamu istihdam kurumlan aracihgi ile i§ arama kanallanm kullanmalan içsizlikten kurtulma oranlanni yükseltmektedir (rezervasyon ücretlerinin arttigi ve en uygun iç arama yogunlugunun azaldigi dönemlerde bile). Söz konusu grup için kamu istihdam kurumlan ile i§ arama maliyetinin, kiçisel iç arama yöntemlerini kullanmaktan daha dücük oldugu tespit edilmi§tir. Araçtirma sonuçlarma göre, kamu istihdam kurumlannin dücük egitimli genç kadmlara ve dücük nitelikli yetiçkinlere i§ bulma sikhgi dücük olmasina ragmen, özel istihdam ofisleri aracihgi ile bulunan islerde de ücret farkhligina daha sik rastlanmaktadir (Fougère ve digerleri, 2009: 867). 1991-1994 yillanm kapsayan, 17.945 gözleme dayah, Hollanda firmalan üzerinde yapilan bir diger ara§tirmada, firmalann ice alma davramçlan incelenmi§tir. Ara§tmnada çahçanlann daha çok reklam ve enformel yollar ile iç aradiklan, kamu istihdam kurumlanm daha çok içsizlerin tercih ertigi tespit edilmiçtir. 4349 içsizin %26.5 (1156 kiçi)'i kamu istihdam kurumlan aracihgi ile iç ararken, 10.893 çahçamn %72 (7832 ki§i)'si enformel kanallarla ve reklam aracihgi ile iç aramaktadir. Tum gözlem içinde geçici özel istihdam ajanslanm kullanma oram %15 (2618 kiçi)'dir (Russo ve digerleri, 200 1:562).

5.2.4. Pasif Istihdam Programlari

Ïssizlik sigortasi, ücret garanti fonu, kisa çahçma ödenegi, is. kaybi tazminan uygulamalanm kapsayan pasif istihdam programlan içerisinde en tartiçmah olan konu, issizlik sigortasi fonudur. içsizlik sigortasi fonu, ÎSKUR'un yeniden yapilanma ve icgücü piyasasi politikalanna daha aktif katilmasini saglayacak flnansman destegi verebilecek düzeydedir. Fon, özellikle son dönemlerde mesleki egitim kurslan, TYÇP, staj programlan ve giriçimci egitimlerinde amacma uygun biçimde kismen ve istihdam tesviklerinde (isverenlere yönelik destekleme olsa da) daha etkin biçimde kullanilmaya baslanmistir. Ancak, fonun kurum tarafìndan etkin kullanilmasini saglayacak yasal destek yeterince yapilandinlmamiçtir. Issizlik sigortasmin yakm dönemde düzenlenmis olmasi kurumun içlevselligini olumsuz etkileyen bir kosul olmustur (Alper, 2003: 10.11.2009).

Issizlik sigortasi fonunda Ekim 2009 rakamlan ile 41 milyar 317 milyon TL gibi ulke için ciddi bir mali varhk (Türkiye i§ Kurumu, Ekim 2009: 10.11.2009) oluçturma noktasina gelen bir meblag bulunmaktadrr. îçsizlik sigortasi fonunun amacma uygun kullanilmadigi (nema gelirlerinin butçeye ve GAP 'a aktanlmasi, isçilerin degil hükümet ve içverenlere aktanlan bir fona dönücmesi gibi) ile ilgili son günlerde tartiçmalar hiz kazanmiçtir2.

Issizlik sigortasmin uygulamasinin baçladigi 2002 Mart tarihinden 31 Ekim 2009 tarihine kadar, 1.702.882 kiçi içsizlik ödeneginden yararlanmaya hak kazanmiçtir (Türkiye Is Kurumu, 10.11.2009). issizlik sigortasi uygulamasi issiz kalan birey açisindan degerlendirildiginde, hak kazanma koçullanmn agir olmasmdan dolayi, sigortadan yararlananlann "seçkinler içinde en seçkin" olmalanna neden olmaktadir. Dücük ödenek, içsizlik sigortasi alan bireyin kayit diçi baçka bir içte çahçmasrni teçvik edebilmekte ve mesleki egitim programlanna kaülimmi olumsuz etkileyebilmektedir. Bu noktada îçsizlik sigortasi fonu, yararlanan kisi tarafìndan amacinm diçrnda kullamlmaktadrr. Issizlik ödeneklerinin bireyi tembellige itmeyecek (kisiyi iç arama sürecinde aktifleçtirecek, kisisel gelisimlerine katki saglayacak), gelir etkisini cazip haie getirmeyecek bir düzeye çikanlmasi ve kazanma kosullannm (son 120 gün kesintisiz olma çartimn dücürülmesi) gözden geçirilmesi gerekmektedir. Özellikle, kidem tazminatlannm fona aktanlmasinm siklikla tartisildigi günümüzde, issizlik sigortasi uygulamalan ile ilgili yasal, aktüer ve sosyal degiçikliklerin yapilmasi kaçimlmaz gözükmektedir.

Issizlik fonundan kisa çahçma ödenegi ve ücret garanti fonu ödemeleri de karçilanmaktadir. Kisa çaliçma ödeneginin uygunluk tespitinin i§ müfettisjeri yerine ISKUR müfettisjeri ve yetkin kurum personelleri tarafìndan yapilmasi, ödenegin baglanmasini hizlandirarak gerek isjetmelerin faaliyetteyken yararlanmalanni, gerekse çahçanlann yasadan kaynaklanan haklannin zamaninda ve daha fazla sayida kullanmalanm saglayabilir. Aynca, ücret garanti fonu uygulamasinin kurum tarafìndan tanitilmasi gerekligi bulunmaktadir. Ekim 2009 rakamlan ile ücret garanti fonundan yararlanan icgücü sayisi 569 kiçiden oluçmaktadir (Türkiye Ic Kurumu, 10.11.2009). Ancak kuruma kayitli içsiz sayisi 1.649.682 kiçidir ve ekonomik krizin yaçandigi bir dönemde kapanan firma sayisi da artis. göstermektedir.

5.3. Kurumsal Kapasite ile ilgili Sorunlar

Türkiye Is. Kurumu yasal anlamda ve sosyal devlet anlayiçi geregi faaliyetlerini yürütmekle sorumlu bir kamu kuruluçu olmakla birlikte, kurumun içleyisjni dogrudan etkileyen kurum ici yetersizlikler yacanmaktadir. Söz konusu yetersizlikler yasal, idari, personel ve fiziki basjiklan alünda ele ahnabilir.

5.3.1. Yasal Mevzuat ile ilgili Sorunlar

4904 sayili kanunda istihdam politikalan belirlenmesinde ISKUR'un mevcut kapasitesi, görüs. ve önerilerinin dikkate almacagina dair herhangi bir ifade bulunmamaktadir. Istihdam politikalannin asil belirleyicileri hükümetler olurken, ISKUR dogrudan hükümetler tarafìndan belirlenen politikalara yardimci olan edilgen bir yapidadir. Alman kamu istihdam kurumlan ise ulusal reform programlannin hazirlanmasmda etkin bir role sahiptir (Türkiye Is. Kurumu, 2007: 6). Avrupa Birligi 'nde kamu istihdam kurumlan, icgücü piyasasi politikalan ve "Avrupa istihdam Stratejisi"nin uygulanmasinda aktif ve merkezi rollere sahiptir. Kamu istihdam kuruluçlan yerel, ulusal ve Avrupa düzeyinde etkin hizmet uygulamalan ile is. arayanlar ve içverenler arasinda eriçimi saglayip, icgücü piyasasinm bütünlecmesine dogrudan katkida bulunmaktadir (EU, 11.06.2009).

ISKUR'un kurumsal yapisi sosyal diyalog için iyi bir örnek iken, 4904 sayili yasada kurumun genel kurulunda içi sendikalan konfederasyonu temsilci sayisi yedi ki§i ile sinirh tutulmu§, içveren tarafmm sendika konfederasyonlarmdan yedi ki§i ve meslek örgütlerinden sekiz kiçi ile temsil edilmesi öngörülmüctür. Mevcut yasal yapi, sosyal taraflann nitelik ve nicelik açisindan "eçit temsil" ilkesine göre temsil edilmesine uygun bir zemini oluçturmamaktadir (Erdut, 2000: 15.08.2009). Bu noktada, ILO sözle§meleri ve sosyal diyalog yaklaçimimn en iyi biçimde içlemesi gereken kurumlardan biri olan ISKUR'un istihdam politikasi kararlannin, agirlikh taraf degil, eçit temsilde ortak kararlar olmasi gerekmektedir.

5.3.2. Yönetim (Idari) ile Ilgili Sorunlar

Kurumun icgücü piyasasi taleplerine yanit vermesi ve yasal sorumluluklanm yerine getirebilmesi için ilçelere çubeler açilmasi, servis birimleri ile yürürülen hizmetlerin görev tanunlan yeniden yapilarak cube müdürlüklerine dönücrürülmesi, edilgen hizmet veren servis hizmetlerinin degi§tirilmesi gerekmektedir. Örnegin, ilçelerde cube müdürlükleri açmak için nüfusun 100 bin, Sosyal Güvenlik Kurumuna kayith 10 bin çaliçamn olmasi gerekmektedir. Nüfus kriteri 50 bin, kayith icgücü kriteri ise 5 bine düsürülebilir. Mevcut yapida, nüfusu 100 binden az ancak ticari olarak 100 bin nüfusa sahip yerleçimden çok daha aktif bölgeler bulunmaktadir. Aynca, her iki çahçandan birinin kayit dici oldugu bilgisinden hareket edildiginde3, yeterli sayida kayith icgücü bulunmayan yerlesimlerde cube açmak kayithhgi artirabilir ve kurumun mevcut durumu daha gerçekçi biçimde saptamasim saglayabilir. Il müdürlükleri bünyelerinde, içsizlik sigortasi veya o bölgede en fazla ihtiyaç duyulan cube müdürlükleri kurulabilir. Bu durumda, geni§ ve kapsamli bir örgütlenme agi oluçturulabilir.

5.3.3. Insan Kaynagi (Personel) Sorunlan

Ülkenin en ciddi nicel ve nitel problemlerinden biri içsizlik ve kurumun hizmetleri çok sayida ve çok çeçitli iken, icgücü piyasasinm talepleri 2.502 kiçiden (2008 yili) oluçan personel ile karçilanmaya çahçilmaktadir. Personelin %54 (1267 kisT/ü lisans, %30 (752 kiçi)'u lise, %1,5 (39 kiçi)'i yüksek lisans ve doktora düzeyinde egitime sahiptir (Türkiye Ic Kurumu, 2008b: 23). Personelin mezun olduklan lisans programi hakkinda bilginin olmamasi, nitel anlamda yorum yapmayi gücle§tirmektedir. Ancak, kurumun insan kaynaginin nicel anlamda yetersiz oldugunu ve bilimsel çalismalar yapabilecek uzman personel sayisinm arttinlmasi gerektigini ifade edebilmek mümkündür. Bilimsel arasürma ve geliçtirmeyi gerçekleçtirecek, icgücü piyasasini takip edebilecek, sorunlara yönelik politikalan ortaya koyabilecek ve teknik olarak uygulayabilecek çok sayida uzman insan kaynagina ihtiyaç duyulmaktadir.

5.3.4. Fiziksel Sorunlar

Kurumun faaliyetlerinin etkin ve verimli biçimde gerçekleçmesinde teknolojik ve fiziksel alt yapi yetersizligi nedeniyle sorunlar ya§anmaktadir. Bina kapasitelerinin yetersiz ve eski olmasi, yazihm programlanmn diç paydaçlar ve iç kullamcilar için çok karma§ik bir yapida olmasi fiziksel sorunlara örnek olarak gösterilebilir.

icgücü piyasasmda küresel, ulusal, bölgesel ve yerel boyutta degi§im ve sorunlar yaçamrken, mevcut ulusal ve kurumsal istihdam politikalan ile degiçime yanit verilmesi mümkün gözükmemektedir. Çahçma kapsaminda, icgücü piyasasi degiçiklikleri ve kurumsal faaliyetler temelinde yaçanan içsel ve di§sal sorunlar Sekil l'deki gibi özetlenebilir.

6. Degerlendirme ve Sonuç4

Icgücü piyasasinda üretim yöntemi ve süreci, çaliçma koçullan, ücret yapisi ve politikalan, istihdam biçimleri, teknoloji gibi birçok acidan yapisal degiçiklikler yacanmaktadir. Yaçanan geliçmeler toplum ve bireylerde kültürel, sosyolojik ve psikolojik açidan degiçim yaratmakta dolayisiyla sorunlar ve ihtiyaçlar farkhlaçmakta ve karmasjklaçmaktadir. Çaliçma yaçaminda ortaya çikan degiçimlere "piyasa ekonomisi baskisi alhnda" sosyal politikalarla yanit vermek guçleçmektedir. Bu noktada, kamu istihdam kurumlannin icgücü piyasasi ihtiyaçlanna etkin ve dogrudan cözüm odakh faaliyetler ile uyum saglamalan gittikçe zorlaçirken, diger taraftan ikilem biçiminde, uyum saglamaya yönelik kurumsal degiçimin gerekliligi hizla artmakta ve çiddetlenmektedir.

Bu çahçmada, ISKUR'un faaliyetleri ve i§gücü piyasasi talepleri arasmda yaçanan uyumsuzlugun nedenleri diçsal ve içsel koçullarla açiklanmaya çahçilmiçtir. Gerek kontrol edilemeyen diçsal sorunlar, gerekse hükümetlerin kuruma bakiç açisi ve kurumsal kapasiteden kaynaklanan sorunlar, ISKUR'un ba§ansini ve taleplere yamt verebilme düzeyini dogrudan etkilemektedir. Kurumun 2008-2012 Stratejik Plan'inda yaptigi özdegerleme sonucunda belirledigi zayif yönleri (içsel sorunlan) ile çah§ma sirasinda ulaçilan sonuçlar arasinda benzerlikler bulunmaktadir. Kurum tarafìndan belirlenen zayif yönler (Türkiye Iç Kurumu, 12.1 1.2009: 31):

1. Personelin nitelik ve nicelik olarak yetersiz olmasi,

2. Genel butçeden kuruma aynlan paym yeterli olmamasi,

3. Beceri ve mali kaynaklann etkin kullanilamamasi,

4. Kurumun hizmetlerine iliçkin olumsuz imaji ve hizmetlerin yetersiz tanitimi,

5. Kurum ici koordinasyon eksikligi,

6. Fiziki ve teknik ait yapimn yetersizligi,

7. Yerel yönetim, université ve mesleki egitim veren kuruluçlarla isbirliginin zayif olmasi,

8. i§verenlere sunulan hizmetlerin yetersizligi ve iletisimin zayif olmasi,

9. isgücü piyasasma iliskin verilerin yetersiz olmasi,

10. Niteligi yüksek iç arayanlara yönelik hizmetlerin zayif olmasi,

11. Kurum kültürünün geliçmemiç olmasi

biçiminde siralanmistir.

Çahçmada tespit edilmeye çaksilan kurumun sorunlan, çok nedenli ve zincirleme etkiye sahip özellikler göstermektedir. Kuruma yönelik cözüm önerileri ise "faaliyetleri kapsamrnda" a§agidaki gibi oluçturulabilir:

Isgücü Piyasasi Bilgilendirme Hizmetleri:

ISKUR mevcut icgücü piyasasi verilerine kisith biçimde ulaçrrken, gelecege yönelik arz ve talep öngörüsünde bulunamamaktadir. Kisith veya mevcut durumu net biçimde yansitmayan bilgiler ile istihdam politikasinm nasil oluçturulacagi, ISKUR'un bilgilendirme hizmeti ile ilgili temei sorunlardan birini olusturmaktadir. Kurum, icgücü piyasasinm bilgi merkezi ve bilimsel arastrrmalar yapan, somnlan belirleyebilen bir yapiya gelmelidir. Bilimsel anlamda geçerli bir yöntemle TÜÍK ve üniversiteler ile isbirligi (TÜÍK HJA verileri ile ISKUR verileri egitim, ya§, nitelik gibi konularda benzerlikler gösterebilmektedir) içinde bir bilgi sistemi oluçturulabilir. Bu noktada gerek ulusal istihdam politikalannrn hazirlanmasmda, gerekse bilimsel tespitlerin yapilmasinda bilgi çoklugu ve farklihgindan kaynaklanan kançikliklar giderilebilir.

ISKUR'un araçtrrmalar sonucunda oluçturdugu politika önerilerinin siyasi erk tarafìndan dikkate allumasi ve degerlendirilmesi gerekmektedir.

Aktif Isgücü Piyasasi Programlan:

ISKUR'un icgücü uyum çahçmalan kapsamrnda yer alan icgücü yetiçtirme kurslan ve TYÇP çahçmalanna son dönemlerde özellikle krizin etkisiyle artan biçimde önem verilmeye baçlanmi§tir. Giri§imcilik egitimi ve staj programi yeni aktif istihdam programlan olarak uygulanmaya baslanmistir. Programlannin basansi hakkinda genel istatistiksel verilere ulaçilmamakla birlikte, kurumun temei faydalamcilar olan içveren ve içileri program hakkmda etkin biçimde bilgilendirdigi tartiçmah bir konudur. ì§ ve meslek danismanhgi çahsmalan ise bazi illerde yürütülmektedir. Ic ve meslek danismanhgi hizmetlerinin kurumlar ile isbirligi içinde (université, sanayi ve ticaret odalan ve sendikalar gibi örgütlerle) ve çok sayida uzman personel tarafìndan yürütülmesi gerekmektedir.

Mesleki egitim programlannin baçanh olabilmesi için egitimlerin bei irlenmes inde içverenlerle iletiçim arttirilmalidir. ÜMEK'na aktif olmalanna katki saglayacak görevler verilmelidir. Bu noktada, program kaynaklan daha fazla amacina uygun ve cözüm odakh kullamlabilir. Egitimler, yerel, bölgesel, kirsal, kentsel, sektörel ihtiyaçlara ve istihdam olasihgina göre planlanmalidir. Özellikle kirsal alanda uzun vadeli ihtiyaci karçilayacak cözüm önerileri ile kente hizh göc engellenebilir. Isveç'te istihdam ofislerinin kurumsal yapisi o bölgede yogun olan sektörlere göre belirlenmektedir. Örnegin, inçaat sektörünün yogun biçimde geliçmeye baçladigi bir bölgede, kurum içinde inçaatla ilgili bir istihdam ofisi açilmaktadir (Türkiye Ic Kurumu, 2008c: 3).

ISKUR istihdam politikalanna iliçkin ulusal boyutta planlamalarm yamnda bölgesel planlamalar ve dar bölgesel planlamalar yapabilmeli, bürünlecmic kalkmma programlanni/projelerini ortaya koyabilmelidir. Projelerin koordinasyonunun ve uygulamalanmn icgücü piyasasmin temei aktörlerinin (arz-talep) katildigi katihmci bir yapida sürdürülmesi, cözüm odakh olmasim saglayabilecek ve baçansim artirabilecektir.

Istihdam Hizmetleri:

Kurum, istihdam hizmetleri yapilanmasi içinde giriçimciligi bir istihdam araci olarak görmelidir. Giriçimci olmak ve giriçimciligini geliçtirmek isteyenlere destek ve teçvik temei programlanndan biri olmahdir. Giriçimci oluçturma ve geliçtirme ile ilgili ilMEK aktif biçimde çahçtinlarak illerde ulusal istihdam politikasi ile ecgüdümlü stratejiler oluçrurmali ve uygulanmalidir. Bu noktada, egitim ve finans saglayici uygulamalar gerçekleçtirilmelidir. Içsizlik sigortasi fonundan i§ kurma destekleri kullamlabilir. Yeni Is Kurma, tçini Geliçtirme Daniçmanhgi, îçini Sürdürme Danismanligi, kredilendirme gibi giriçimcilikle ilgili çahçmalarda istihdamm geliçtirilmesi kapsaminda kurumun daha aktif olmasi gerekmektedir. Giriçimcilik egitimi ve kredilendirmeyi birlikte yapan KOSGEB ve ISKUR birle§imi bir yapilanmaya gidilebilir. Tum illerde uzman personelin çah§tigi, sosyal diyalog sürecinin i§ledigi giri§imci damçma merkezleri kurulabilir.

I§ arayan ve içi arayanlann eçleçtirilmesinde dogmdan kurum tarafindan içe yerleçtirmede yogunla§mak yerine, her iki tarafin kolay ve basit biçimde ulaçabilecegi bir baçvuru veya veri tabam oluçturulmalidir. E-istihdam hizmetlerinin kullammim arttirmak için çok iyi tamhm yapilmali, basit ve anla§ilir ve hizh çah§an bir sistem haline getirilerek i§gücü piyasasmda gerekli bilgi agi oluçturmali ve uygulanmalidir. Açiklar karsilanamadiginda aktif istihdam politikasi ile müdahale etmelidir.

Eçleçtirme uzmanlan örnegin, Fransiz Ulusal istihdam Ajansi (ANPE)'na bagli Poissy iç ajanslarmda oldugu gibi hem iç ba§vurulan, hem de i§letmeler ile ilgilenen sektör konusunda uzmanlaçmiç damçmanlardan olu§rurulmalidn- (Türkiye iç Kurumu, 2005: 7).

Is. arayanlar için özel istihdam ofislerine ulaçrmi kolaylaçtiracak sistem kurulmahdir. Örnegin; www.iskur.gov.tr adresinden gerek ÎSKUR açik içleri, gerekse özel istihdam ofislerinin açik içlerine ula§abilmeleri için özel istihdam ofislerinin linki konularak açik içlere ulaçim kolaylaçtinlabilir.

Pasif istihdam Politikalan (Içsizlik Sigortasi Hizmetleri):

Issizlik sigortasi fonu, ISKUR'un sorunlannrn cözümünde ve içsizlikle mücadelede en önemli finansman destegini saglayacak yapidadir. ISKUR'a, fonun amacina uygun ve etkin kullanilmasini saglayacak kanuni destegin saglanmasi gerekmektedir. Fon kesin biçimde amacma uygun kullanilmah, hükümetler tarafìndan finans araci olarak görülmemeli ve butçeye ayrilan payinm arttinlmasi konusu gözden geçirilmelidir. Fondaki meblag, ba§ka amaçlar için kullamlmazsa birçok aktif istihdam politikasim yürütecek miktardadir.

Issizlik sigortasi alanlann mesleki egitimlere ve programlara yönlendirilebilmesi ve mevcut ödenek miktarlannm yetersizliginden dolayi oluçan kayit diçi istihdami engellemek amaciyla, ISKUR tarafìndan yürütülen mesleki egitimlere veya programlara katilim çarti ile içsizlik ödenekleri artinlmalidir.

ISKUR tarafìndan sunulan çok sayida ve farkli istihdam hizmetlerinin yaninda, AB projelerinin yürütülmesi ve izlenmesi, özel istihdam ofislerinin kurulus. içlemleri ve denetlenmesi gibi diger faaliyetler de gerçekleçtirilmektedir.

ISKUR'un faaliyet alanlan ve her bir faaliyetin ait hizmetleri ayn ayn çahçmalan gerektirecek kadar genis, ve kapsamhdir. Dolayisiyla kurumsal kapasitenin yasal, yönetim, personel, fiziksel, teknolojik ve mali acidan guçlendirilmesi gerekmektedir. Bu noktada, kurumun sorunlannin araçtinldigi bilimsel çahçmalara olan ihtiyaç da artmaktadir. Araçtirmalarda kurumun yapisi, içleyiçi ve faaliyetleri ba§anli ulke örnekleri ile kar§ila§tinlabilir. Ancak, seçilen ulke örneklerinin Türkiye ile nüfus miktan, nüfusun sosyo-demografik özellikleri, sanayileçme düzeyi, milli gelir, GSYÍH'dan veya butçeden sosyal harcamalar için aynlan pay, istihdamin sektörlere göre dagilimi, hükümetlerin kamu istihdam hizmetlerine bakiçi gibi özellikler açisindan benzerlik gösteren yapida olmasi göz önüne alinmali ve daha sonra ideal sistem önerileri geliçtirilmelidir.

Çaliçma ile ulaçilan sonuç; "icgücü piyasasinda küresel, makro ve mikro olçekte ya§anan degi§im ve degiçimlere ili§kin ciddi ve kapsamli sorunlar ya§anirken, içsel ve diçsal koçullara bagli olarak ISKUR'un faaliyetleri ile icgücü piyasasi ihtiyaçlan arasinda uyum sorunu vardir" biçiminde ifade edilebilir.

1 Günümüzde issizligin, "genis-gelistirilmis anlamda veya alternatif issizlik oranlan" ile birlikte degerlendirilmesi yaklasimi kullamlmaya veya issizligin dar tammimn kullammina iliskin tartismalar geride kalmaya baslamistir. Genis anlamda issizlik, açik issizlik tonimi ve "çalismaya hazir olup: umidi olmadigi veya diger nedenlerle is aramayanlar, eksik istihdamda olanlar, ücretsiz aile isçileri, mevsimlik çalisanlardan ve ekonomik nedenlerle kismi süreli çalisanlardan olusmaktadir" . ABD 'de isgücü kullamm seviyesini belirleyebilmek için, farkh (alternatif) issizlik oranlan hesaplanmakta ve resmi olarak da yayinlanmaktadir (Alternatif issizlik tanimi Ue ilgili olarak daha genis bilgi için bakiniz, Yükseler ve Ercan, 2008, 88-99; Bradbury, 2006, 1-10; The U.S. Bureau of Labor Statistics, Employment Situation, 23.03.2010; Güney, 2010, 243; TlSK, 2009: 29.03.2010.).

2 Konu ile ilgili görüslere iliskin bahniz. Kudatgobilik, Tugrul, (Ekim 2009), "issizlik Sigortasi Fonu Kurulus Amaci dogrultusunda Kullanilmalidir" , MESS, Mercek Dergisi, YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, s. 13-17; Tuncay, Can, (Ekim 2009), "issizlik Sigortasi Fonu Amaç Disi Kullanilmaya Baslandi ", MESS, Mercek Dergisi YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, s. 25-29; Kavlak, Pevrul, (Ekim 2009), "Fon 'un Kapisi ve Kasasi, Sadece îssizlere Kapah ", MESS, Mercek Dergisi YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, s. 35-38; Serdaroglu, Adnan, (Ekim 2009), "issizlik Fonu îssizlerin Yararina Yeniden Düzenlenmelidir", MESS, Mercek Dergisi YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, s. 49-51; Tankut, Feridun, (Ekim 2009), "issizlik Sigortasi Fonu: Yeni Bir Çikmaz Mi?", MESS, Mercek Dergisi Yil: 14, Sayi: 56, Istanbul, s. 56-58; Arici, Kadir, (Ekim 2009), "Son Dönemde (2008-2009 Yillarinda) Sosyal Güvenlik Alamnda Meydana Gelen Mevzuat Degisiklikleri Üzerine Tartismalar", MESS, Mercek Dergisi Yil: 14, Sayi: 56, Istanbul, s. 80-81.

3 Türkiye'de 2009 Agustos rakamlari Ue toplam istihdam edilen kisi sayisi, 22 milyon 108 bin kisi, kayit disi çahsan kisi sayisi ise, 10 milyon 105 bin kisidir. Kayit disi istihdam oram, yaklasik %46'dir (TUIK HIA, <http://www.tuik.gov.tr/VeriBilgi. do?tb_id=25&ust_id=8>, 16.11.2009).

4 Bu bölümün içerigi yazarin ve Türkiye Is Kurumu Yalova il Müdürü Ahmet CANIMOVA 'nun görüslerinden olusmaktadir. Ahmet CANIMOVA, Türkiye Is Kurumu 'nda 20yildir çahsmakta olup, Istanbul (Sube Müdürü), Bartin, Kocaeli, Denizli, il müdürlüklerinde görevlerinde bulunmustur. Haien, Yalova Il Müdürlügü görevini yürütmektedir.

Kaynakça

Alper, Y. (2003), "Is ve Isci Bulma Kurumu'ndan Türkiye Ic Kurumuna", Isgüc Dergisi, Cilt: 5 Sayi: 2 Sira: 1,No: 165, <http://www.isgucdergi.org/?p=makale&id=165&cilt=5&sayi=2&yil=2003>, 05.06.2009.

Anci, K. (2009), "Son Dönemde (2008-2009 Yillannda) Sosyal Güvenlik Alaninda Meydana Gelen Mevzuat Degiçiklikleri Üzerine Tartiçmalar", MESS, Mercek Dergisi, Yil: 14, Sayi: 56, Istanbul, Ekim, 73-82.

Ata, N. (2005), "Özel Bürolan Geçici istihdam için Aracilik Yapabilmeli, TISK, isveren Dergisi, <http://www.tisk.org.tr/isveren_sayfa.asp?yazi_id=1217&id=68>, Eylül, 10.08.2009.

Bradbury, K. (2006), "Measurement of Unemployment", Public Policy Briefs, No.06-2, Federal Reserve Bank of Boston, <http://www.bos.frb.org/economic/ppb/2006/ppb062.pdf>, 23.03.2010.

CIETT (2007), The Agency Work Industry Around the World, Main Statistics, <http://www.ciett.org/fileadrnin/templates/ciett/docs/Ciett_Economic_Report_2 007.pdf>, 04.11.2009.

Çahsma Dergisi, (Eylül 1949b), "Ic ve içi Bulma Kurumunun 1949 Yili Ilk Alti Ayhk Faaliyeti, is ve isçi Bulma Kurumu Raponi, Çaliçma, Yil: 4, Temmuz, Agustos, Sayi: 28, 68-69.

Çahsma Dergisi, (Mart 1948), "Ic ve tçi Bulma Kurumunun tçi Ailelerinde Yaptigi Anket", is ve isçi Bulma Kurumu Raporu, Çaliçma, Yil: 3, Ocak, Subat, Sayi: 25, 85-92.

Çahsma Dergisi, (Mart 1949a), Is ve Isci Bulma Kurumu, "Is ve Isci Bulma Davamiz", Çahsma, Yil: 4, Ocak, Subat, Sayi: 26, 89-93.

Çahsma Dergisi, (Nisan 1947), "Damçma Kuruluna Sunulan iç ve îçi Bulma Kurumunun Mart 1946'dan 1947 Yilma Sonuna Kadar Çahsma Raporu", YiI: 2, Sayi: 17, 82-86.

Çiner, U. C. (2005), "Çaliçma Yönetiminde iç ve içi Bulma Kurumu'nun Dönücümü", Genel-ìs Emek Arastirmalan Dergisi, Sayi: 2, 71-88.

Çiner, U. C. (2007), "Türkiye'de Çaliçma Yönetiminin Dönücümü: istihdamin Yönetimindeki Dönücüm, (Yayma Hazirlayan: Berrín Ceylan ATAMÁN), Sosyal Politika Uygulama ve Arastirma Merkezi, Cahit Talas Anisina, Güncel Sosyal Politika Tartismalan, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayin No: 595, Ankara, 259-281.

Erdut, Z. (2000), "icgücü Piyasasmda Yeniden Yapilanma ve Özel istihdam Bürolan", Isveren Dergisi, <http://web.deu.edu.tr/ab/MAKALE/deu%20MAK/0007.htm>, 15.08.2009.

Erdut, Z. (2004), "Liberal Ekonomi ve Sosyal Politika", Çahsma ve Toplum, Sayi: 2, DISK/Birlesik Metal, Is Ekonomi ve Hukuk Dergisi, 11-37.

EU, Public Employment Services, <http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catld=105&langld=en>, 11.06.2009.

European Commission, (October 2009), Employment in Europe 2009, Directorate-General for Employment, Social Affairs and Equal Opportunities, Unit D.l, <http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=en&catId=113&newsId=642&furth erNews=yes>, 29.03.2010.

Eurostat, (2009 Edition), Labour Market Policy Expenditure and Participants Data 2007, Eurostat Statistical Books, ISSN 1725-602X, Luxembourg, <http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-DO-09-001/EN/KSDO-09-001-EN.PDF>, 16.11.2009.

Firat Yöney, Z. (2001), istihdam Hizmetlerinin Degiçen Yapisi ve Özel istihdam Bürolan, isgüc Dergisi, Sayi: 3 No: 1, <http://www.isguc.org/?p=article&id= 1 00&vol=3&num= 1 &year=200 1 >, 13.11.2009.

Fougère, D., J. Pradel ve R. Muriel (October 2009), "Does the Public Employment Service Affect Search Effort and Outcomes", European Economic Review, Volume 53, Issue 7, 846-869, <http://www.sciencedirect.com/science7_ob= ArticleURL&_udi=B6V644VW556P2&_user=1010270&_coverDate=03%2F19%2F2009&_alid=9170563 76&_rdoc=l&_fmt=high&_orig=search&_cdi=5804&_sort=d&_st=0&_docanc hor=&_ct=66&_acct=C000050262&_version= 1 &_urlVersion=0&_userid= 1010 270&md5=722bbf22bb355445653cb8319221f959>, 13.05.2009.

Güney, A. (2010/1), " Türkiye'de Geliçtirilmiç Issizlik Oranlan", Çahsma ve Toplum, Sayi: 24, DISK/Birlesik Metal, Is Ekonomi ve Hukuk Dergisi, 239-252.

ILO, (November 2009), Third Item on the Agenda ILO Support for the Role of Public Emploment Service in the Labor Market, GB.306/ESP/3/2, Geneva, <http:www.wapes.org/infos/file/attachfiles/pdf/2009-079-en.pdf>, 18.10.2009.

Kavlak, P. (Ekim 2009), "Fon'un Kapisi ve Kasasi, Sadece içsizlere Kapali", MESS, Mercek Dergisi, YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, 35-38.

Kudatgobilik, T. (Ekim 2009), "Issizlik Sigortasi Fonu Kuruluç Amaci dogrultusunda Kullamlmalidir", MESS, Mercek Dergisi, YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, 13-17.

Lordoglu, K. ve N. Özkaplan (2005), Çahsma Iktisadi, Der Yayinlari, Istanbul.

Makal, A. (1999), Türkiye'de Tek Partili Dönemde Çahsma îliskileri: 1920-1946, írnge Kitabevi, Ankara.

Mcilroy, J. (1995), Trade Unions in Britian Today, Manchester University Press, Manchester.

OECD, Economic Outlook, (June 2009/1), No: 85, <http://titania.sourceoecd.org/vl=2231673/cl=28/nw=l/rpsv/cgibin/fulltextew.pl?prpsv=/ij/oecdjournals/04745574/v2009nl/sl/pll.idx>, 29.10.2009.

OECD, Social Expenditure Database, <http://www.oecd.org/dataoecd/56/37/316131 13.xls>, 11.10.2009.

Özgurlu, M. (2003), "Sosyal Politikamn Dönücümü ya da Sifatin Suretten Kopuçu", Mülkiye Dergisi, CiIt XXVII, Sayi 239, 59-74.

Russo, G., C Goiter, R. Schettkat (December 2001), "Searching, Hiring and Labor Market Conditions", Labor Economics, Volume: 8, Issue: 5, 553-571, <http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6VFD448Y4NY3&_user=1010270&_coverDate=12%2F31%2F2001&_alid=109529785 0&_rdo c=21&_frnt=high&_orig=search&_cdi=6008&_st= &_docanchor=&_ct=2070 &_acct=C000050262&_version= 1 &_urlVersion=0&_userid=1010270&md5=0 dbdb0c4bl7ba00c46eb0O6d5120169>, 05.09.2009.

Sayin, A.K. (2002), Emek Piyasasinda Aracihk ve Özel istihdam Bürolan, Türkiye is. Kurumu, No: 324, Ankara.

Serdaroglu, A. (Ekim 2009), "ïçsizlik Fonu içsizlerin Yaranna Yeniden Düzenlenmelidir", MESS, Mercek Dergisi, YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, 49-51.

Sönmez, G. (Agustos 1946), isveç'te Is. Bulma Müesseseleri ve içsizlere Yardim", YiI: 1, Sayi: 9, Çahsma Dergisi, 43-45.

Talas, Cahit, (1961), îçtimai Iktisat, ikinci Baski, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayim.

Tankut, F. (Ekim 2009), "içsizlik Sigortasi Fonu: Yeni Bir Çikmaz Mi?", MESS, Mercek Dergisi, YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, 56-58.

Tatlidil, H. ve Özgürlük, B. (2009/11), "icgücü Piyasasmda illerin Içsizlik Risklerinin Analitik Hiyerarsj Süreci ile Belirlenmesi", TISK Akademi, CiIt: 4, Sayi: 8, Ankara, 6-20.

The U.S. Bureau of Labor Statistics, Employment Situation, <http://www.bls.gOv/cps/lfcharacteristics.htm#unemp>,23.03.2010.

TiSK, (2009), Isgücü Piyasasi Bülteni- Ocak2009, <http://www.tisk.org.tr/download/shb/2901 .pdf>, 29.03.2010.

Tuncay, C (Ekim 2009), "içsizlik Sigortasi Fonu Amaç Di§i Kullanilmaya Basjandi", MESS, Mercek Dergisi, YiI: 14, Sayi: 56, Istanbul, 25-29.

Tuy, Phan, H. Ellen ve D. Price, (2001), "Degiçen ícgücü Piyasasmda Kamu istihdam Hizmeti", UÇO, <http://www.ilo.org/public/turkish/region/eufro/ankara/publ/ilokamu.pdf>, 02.11.2009.

TÜIK, Hanehalki isgücü istatistikleri 2004, Yayin No: 3023, Eylül 2006, Ankara.

TÜIK, Hanehalki isgücü istatistikleri 2005, Yayin No: 3044, Subat 2006, Ankara.

TÜIK, Hanehalki isgücü istatistikleri 2006, Yayin No: 3069, Haziran 2007, Ankara.

TÜIK, Hanehalki Isgücü istatistikleri 2007, Yayin No: 3313, Eylül 2009, Ankara.

TÜÍK, Hanehalki isgücü istatistikleri 2008, Yayin No: 3348, Kasim2009, Ankara.

TÜIK, HIA, <http://www.tuik.gov.tr/VeriBilgi.do?tb_id=25&ust_id=8>, 15.10.2009.

Türkiye Ic Kurumu Genel Müdürlügü, (Arahk 2008b), 2009-2011 Performans Programi, idari Mali içler Dairesi Baskanhgi, <http://statik.iskur.gov.tr/tr/rapor_bulten/2009_2011_donemi_performans_progr arm.pdf>, 10.11.2009.

Türkiye Ic Kurumu Raponi (2007), Kamu istihdam Kurumlan ve Avrupa istihdam Stratejisi Konulu Belçika 2007 Raporu.

Türkiye Ic Kurumu, (2005), Yuri Disi Toplanti Raporu 2005 Fransa.

Türkiye Is Kurumu, (2008a), 2008 iStatistik Yilhgi, <http://statik.iskur.gov.tr/tr/ark/ark/2008tr_dosyalar/22.pdf>,29.10.2009.

Türkiye Ic Kurumu, (2008c), Yuri Disi Toplanti Raporu 2008 Isvec-Danimarka.

Türkiye Ic Kurumu, (Ekim 2009), Ayhk istatistik Bülteni, <http://statik.iskur.gov.tr/tr/ark/ark/ekim.htm>, 10.11 .2009.

Türkiye Ic Kurumu, (Temmuz 2009), Ayhk Istatistik Bülteni, <http://wvvw.iskur.gov.tr/LoadExternalPage.aspx?uicode=statikistatistikindex>, 10.11.2009.

Türkiye Is Kurumu, <http://statik.iskur.gov.tr/tr/02S2/gladinsi/zzzz.pdf>, 11.11.2009.

Türkiye Ic Kurumu, Özel istihdam Bürolannin Faaliyetleri, <hrtp://www.iskur.gov.tr/LoadExternalPage.aspx?uicode=statozelistihdamburof aal>, 29.03.2010.

Türkiye Is Kurumu, Stratejik Plan 2008-2012, <http://statik.iskur.gov.tr/tr/rapor_bulten/2008_2012%20stratejik_plan%20.pdf> ,12.11.2009.

Uçkan, B. (2002), "Geçici istihdam Bürolan ve CIETT, isveren Dergisi, <http://www.tisk.org.tr/isveren_sayfa.asp?yazi_id=521&id=31>, 09.07.2009.

WAPES, <http://wapes.org/Anglais/interface.asp?menu=l l&ssmenu=32>, 10.09.2009.

Yildirak N., B. Gülcubuk, S. Gün, E. Olhan ve M. Kiliç (Temmuz 2003), Türkiye'de Gezici ve Geçici Kadin Tanm Isçilerinin Çahsma ve Yasam Kosullari ve Sorunlan, Tanm-̧ Sendikasi, Yayin No: 2003/4, Ankara.

Yöney, Z. ve N. Özel (2003), "Uludag Üniversitesi Meslek Yüksekokullannda Okuyan Ögrencilerin Çahçma Hayaündan Beklentileri Üzerine Bir Degerlendirme", isgüc Dergisi, Sayi: 5, Sayi: 1, <http://www.isguc.org/?p=article&id=26&vol=5&num=l&year=2003>, 15.10.2009.

Yükseler, Z. ve T. Ercan (Mart 2008), "Türkiye'de Hanehalki: Issizlik, Gelir, Harcama ve Yoksulluk Açisindan Analizi", TÜSÍAD-TCMB Küresel Ekonomiye Entegrasyon Sürecinde Büyüme Dizisi No: 2, T.C. Merkez Bankasi - TÜSIADTÜSÍAD ve Koç Üniversitesi Ekonomi - Araçtirma Formu, Yayin No: TÜSÍAD-T/2008-03/455, Istanbul, <http://v^w.tusiad.org.tr/FileArchive/HH_GENEL_SON.pdf>, 23.03.2010.

Author affiliation:

Handan KUMAS

hkumas@pau.edu.tr

Author affiliation:

Handan KUMAS

She is assistant professor in Pamukkale University, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Department of Labour Economics & Industrial Relations.

Handan KUMAS

Pamukkale Üniversitesi, iktisadi ve idari Bilimler Fakültesi, Çahsma Ekonomisi ve Endüstri iliskileri Bölümü'nde ögretim üyesi olarak görev yapmaktadrr.

People who read this article also read:
LanguageArticle
EnglishClinical Features and Outcomes of Treatment for Fourth Nerve Palsy
EnglishFRIENDLY NEIGHBOURHOOD TERRORISTS: ATSA's Change
EnglishKEEPING IT SIMPLE
EnglishThe "Virtual Face" of Planning: How to Use Higher Education Web Sites to Assess Competitive Advantage

The use of this website is subject to the following Terms of Use