Kronik Hepatit C hastalarinda pegile interferon-ribavirin kombinasyon tedavisinin tiroid fonksiyonlari ve tiroid otoimmunitesi üzerine etkileri/Impacts of pegylated interferon-ribavirin combination treatment on thyroid functions and thyroid autoimmunity in patients with chronic hepatitis C

Objectives: Hepatitis C and interferon may trigger autoim- munity. We aimed to investigate the effects of combination treatment of peginterferon alpha (peg-IFN) + ribavirin in patients with chronic hepatitis C (CHC) on thyroid function tests and thyroid auto antibodies. Materials and Methods: The study included 45 outpatients with proven CHC having normal thyroid functions and previously not treated. The patients received combination of Peg IFN+ribavirin. Values of fT3, fT4, TSH, antitiroglobulin (Anti-Tg) and thyroid peroxidase antibody (Anti-TPO) were measured at initial, fi rst, third and sixth months of treatment. Frequency of thyroid dysfunction was evaluated according to age and gender of patients. Results: Thyroid dysfunction emerged in 15 (%33.3) of 45 patients at the end of the six month of antiviral treatment. Symptomatic thyroid disease was confi rmed in 2 patients. Subclinical hyperthyroidism was determined in four pa- tients (%8.9), and subclinical hypothyroidism in 3 patients (%6.7) at the end of third month. At the end of sixth month; symptomatic hyperthyroidism was observed in one patient (%2.2), subclinical hyperthy- roidism in six (%13.3) and subclinical hypothyroidism in 7 patients (%15.6), and symptomatic hypothyroidism was determined in one patient (%2.2). At the end of the sixth month of antiviral treatment; Anti-Tg antibodies were positive in 12 patients (%26.7) and anti- TPO in 11 patients (4 male and 7 female) (%24.5). No sig- nifi cant relationship was found between thyroid dysfunc- tion and age, gender and ALT levels of patients (p>0.05). Conclusion: Periodic follow-up examinations should be done for thyroid autoimmunity and thyroid functions in CHC patients receiving combination treatment of Peg- INF+ribavirin. Key words: Hepatitis C, peg-interferon, ribavirin, antitiro- globulin, thyroid peroxidase antibodies, autoimmunity. ÖZET. Amaç: Hepatit C virusu ve interferon hastalarda otoimmü- niteyi tetikleyebilir. Kronik hepatit-C (KCH) hastalarinda pe- ginterferon alfa (Peg IFN-a) + ribavirin kombinasyon tedavi- sinin tiroid fonksiyon testleri ve tiroid otoantikorlari üzerine olan etkilerini arastirmayi amaçladik. Gereç ve yöntem: Çalisma grubu KCH kanitlanmis, daha önce tedavi edilmemis, tiroid fonksiyonlari baslangiçta nor- mal ve tiroid otoantikorlari negatif olan 45 hastadan olus- turuldu. Tüm hastalar peg-IFN+ ribavirin kombinasyonu ile tedavi edildi. Tedavi baslangicinda ve tedavinin 1., 3., ve 6. aylarinda bütün hastalarda serbest triiodotironin (sT3), ser- best tiroksin (sT4), tiroid stimülan hormon (TSH) , antitirog- lobülin (Anti-Tg), tiroid peroksidaz otoantikoru (Anti-TPO) degerleri ölçüldü. Tiroid disfonksiyonu görülme sikligi, yas ve cinsiyete göre degerlendirildi. Bulgular: Toplam 45 hastadan 15'inde (%33.3) alti aylik antiviral tedavi sonunda tiroid disfonksiyonu gelisti ve iki hastada semptomatik tiroid hastaligi görüldü. Bir aylik te- davi sonunda 2 hastada subklinik hipotiroidi görüldü. Üç aylik tedavi sonunda 4 hastada subklinik hipertiroidi (%8.9), 3 hastada (%6.7) subklinik hipotiroidi gözlemlendi. Alti ay- lik tedavi sonunda ise toplam bir hastada semptomatik hi- pertiroidi (%2.2), 6 hastada subklinik hipertiroidi (%13.3), 7 hastada subklinik hipotiroidi (%15.6), bir hastada ise semp- tomatik hipotiroidi (%2.2) görüldü. Oniki hastada (%26.7) 6 aylik antiviral tedavi sonunda antitiroglobülin (anti-Tg) otoantikorlari pozitifl esti. Onbir hastada (4 erkek, 7 kadin) (%24.5) 6 aylik antiviral tedavi sonunda tiroid peroksidaz otoantikorlari (anti-TPO) pozitifl esti. Tiroid disfonksiyonu ile yas, cinsiyet ve ALT aktivitesi arasinda anlamli bir iliski bu- lunmadi (p > 0.05). Sonuç: Peg-IFN alfa 2a veya 2b + ribavirin kombinasyon tedavisi alan KCH hastalarinin tiroid otoimmunitesi açisin- dan belirli periyotlarla izlenmesi ve otoantikorlari pozitifl esen hastalar tiroid disfonksiyonu açisindan takip edilmelidir. Anahtar kelimeler: hepatit C, peg-interferon, ribavirin, anti- tiroglobülin, tiroid peroksidaz otoantikorlari, otoimmünite.






Latest articles from "Dicle Tip Dergisi":

Major alt ekstremite cerrahisinde anestezi türünün postoperatif komplikasyonlara etkisi/The effect of anesthesia type on the postoperative complications of major lower extremity surgery (March 1, 2014)

Milking yöntemi sonrasi persistan ektopik gebelik: Olgu sunumu/Persistent ectopic pregnancy after milking procedure: Case report (March 1, 2014)

Primer enürezis nokturnalı çocuk ve ergen hastalarda oksidatif durumun degerlendirilmesi/Evaluation of oxidative status in children and adolescent patients with primary enuresis nocturna (March 1, 2014)

Transrektal prostat igne biyopsisi sonrasi gelisen üriner sistem infeksiyonlari deneyimlerimiz/Our experience on developing urinary tract infections after transrectal prostate biopsy (March 1, 2014)

Yas tespitinde kullanilan yöntemler/Methods for age estimation (March 1, 2014)

Cinsel istismar magdurlarinda istismar süresi ve sikligi ile travma belirtileri arasindaki iliskinin incelenmesi/Examination of the relationship between the duration and frequency of abuse and the trauma symptoms among survivors of sexual abuse (March 1, 2014)

Kronik anal fissür tedavisinde, botoks ve lateral internal sfinkterotomi uygulanan hastalarin tedavi sonuçlarinin karsilastirilmasi/Comparison of botox and lateral internal sphincterotomy treatment outcomes in chronic anal fissures (March 1, 2014)

Other interesting articles:

Environmental Education in 2002 and 2006 Early Childhood Curriculum*
Kuram ve Uygulamada Egitim Bilimleri (October 1, 2012)

The Practices of Admission to School and the Effectiveness of Individualized Supported Education*
Kuram ve Uygulamada Egitim Bilimleri (July 1, 2012)

Sinif Ögretmeni Adaylarinin Okudugunu Anlama Stratejileri Ile Ögrenme ve Ders Çalisma Stratejileri Arasindaki Iliski
Kuram ve Uygulamada Egitim Bilimleri (July 1, 2012)

Terra firma-form dermatozu/Terra firma-forme dermatosis
Turkderm (July 1, 2013)

Dis Ticaretin Finansmaninda Göçmen Gönderilerinin Rolü: Türkiye Örnegi/The Role of Migrants' Remittances in Foreign Trade: The Case for Turkey
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

Gelismekte Olan Ülkelerde Politik Istikrarin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi/The Effect of Political Stability on Economic Growth in Developing Countries
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

Erkeklerin Evde Enerji ve Su Tasarrufu Konusundaki Aliskanlik ve Satin Alma Odakli Davranislarinin Incelenmesi/An Investigation into Men's Domestic Habitual and Purchase Related Energy and Water Conservation Behaviours
Sosyoekonomi (January 1, 2012)

Publication: Dicle Tip Dergisi
Author: Vatansever, Mehmet
Date published: September 1, 2010

GIRIS

Hepatit C virüsü (HCV) enfeksiyonu dünya nüfusu- nun yaklasik %3'ünü etkiler. Karaciger hastaligina bagli ölümlerin %35 ile %75'inden HCV enfeksi- yonu sorumludur.1,2

Kronik hepatit C (KCH) tedavisinde antiviral ilaç çalismalarinin geçmisi 15 yili geçen bir süreyi bulmaktadir. Hepatit C'nin güncel standart tedavisini ilk olarak interferon (IFN) alfa 2a ve 2b olusturmus- tur. Daha sonra ribavirinin bulunusu ile tek basina klasik interferonun elde ettigi %10'luk kalici viro- lojik cevap orani %40'lara kadar çikmistir. IFN mo- lekülüne polietilenglikol (PEG) eklenmesiyle elde edilen pegile IFN, Amerika Birlesik Devletleri'nde ve Avrupa'da onay almasindan sonra ribavirin ile birlikte KCH'i tedavisinde önerilen tedavi seçenegi olmustur. Tedavi cevabi yapilan çesitli çalismalar- da 48 hafta sonunda %38-41, kalici virolojik yanit %46 olarak bulunmustur.3,4 IFN alfa-2a ve 2b'nin pegile formulasyonu olan pegylated IFN alfa-2a ve 2b, IFN alfa 2a ve 2b'nin hizli klirensini düsürmek için gelistirilmistir. Peginterferonun plazma yarilan- ma ömrü klasik interferonunkinden yaklasik 10 kat daha uzun oldugundan, pegilasyon etkin plazma ilaç konsantrasyonlarini daha uzun süre devam ettirerek interferon tedavisinin etkinligini artirmaktadir. Ek olarak haftada bir doz uygulanmasi hasta uyumunu ve yasam kalitesini pozitif yönde etkilemektedir.5,6

IFN-a 2a veya 2b ile tedavi olan hastalarin ço- gunda, ates, üsüme-titreme, bas agrisi, miyalji, ar- tralji, yorgunluk, istahsizlik, bulanti, kusma veya ishal seklinde, genellikle geçici olan yan etkiler görülür. Istenmeyen etkiler ya immunite artisi ya da immunitenin uygun olmayan sekilde yönlendiril- mesi sonucu gelisir.7 Istenmeyen yan etkiler içinde en iyi bilineni otoimmun tiroid disfonksiyonudur ve IFN-a tedavisi alan hastalarin %2.7-%14.3'ünde görülür.8

Bu çalismamizda Kronik hepatit-C hastalari- nin tedavisinde kullanilmakta olan PEG IFN alfa 2a veya 2b + ribavirin kombinasyon tedavisinin tiroid fonksiyon testleri ve tiroid otoantikoru gelismesi üzerine olan etkilerini arastirmayi amaçladik.

GEREÇ VE YÖNTEM

Çalismaya S.B.Haseki E.A.H Hepatoloji ve Gas- troenteroloji Poliklinigine basvuran ve takip edilen Anti HCV ve HCV RNA pozitif, karaciger biyopsisi ile dogrulanmis KCH tanisi alan ve tedavi progra- mina alinarak alti aylik tedavileri izlenen 45 hasta alinmistir. Hastalarin tedavisinde kullanilan pegile interferon alfa-2a veya 2b ( pegile interferon alfa 2b 1,5 mcg/kg haftada tek doz subkutan, pegile in- terferon alfa 2a 180 mcg haftada tek doz subkutan) + ribavirin (1000-1200 mg/gün) kombinasyon teda- visinin, tiroid otoimmunitesi ve tiroid fonksiyonlari üzerine olan etkilerini arastirmayi amaçladik.

Çalisma öncesi tiroid fonksiyonu normal olan, anti-TPO ve anti-Tg antikorlari negatif, daha önce tedavi almamis, serum ALT düzeyleri en az alti ay süreyle normal üst degerinden yüksek (ALT >43 IU), protrombin zamani, albümin, total bilirubin, serum kreatinin degerleri normal tespit edilen, Hemoglobin>12 g/dl, lökosit sayisi>3000 /mm3, nöt- rofi l sayisi >1500 /mm3, trombosit sayisi>150.000/ mm3, otoantikor (AMA, ASMA, ANTI-LKM-1, ANA) titrasyonu 1:160 dan düsük tespit edilmis olan hastalar çalismaya alinmistir. Dekompanse sirozlu, serum a- fetoprotein degeri > 50 µg/l'den yüksek, HIV enfeksiyonu, HBsAg pozitifl igi, baska nedene bagli karaciger hastaligi, dekompanse kardi- ovasküler hastaligi, hemotolojik hastaligi, kontrol- süz diyabeti veya otoimmun hastaligi olan hastalar çalisma disinda birakilmistir.

Hastalara ELISA yöntemi ile anti-HCV, RT- PCR yöntemi ile serum HCV RNA testleri yapil- mistir. Pozitif bulunan hastalara 6 ay sonra tekrar serum HCV RNA bakilip pozitif bulunan hastalara kronik hepatit C tanisi konmustur.

Serum sT4, sT3, TSH düzeyleri Abbott Ci 16000 entegre sistemlerinde kemiluminesans mic- ropartikül immünassey metodu ile çalisildi. Anti- Tg, anti-TPO düzeyleri kemiluminesans enzim im- münassey yöntemiyle Immulite 2500 analizöründe (DPC, Diagnostic Products Corporation, Los Ange- les, USA) ölçüldü. TSH ölçümünde üçüncü jeneras- yon kiti kullanilmis olup, analitik duyarliligi 0,004 µIU/ml, referans araligi 0.35-4.94 µIU/ml olarak kabul edildi (döngü içi CV:%3,8, döngüler arasi CV:%4.6). sT3 ve sT4 için referans araligi sirasiy- la 1.71-3.71 pg/ml, 0,7-1,48 ng/dl'dir. Anti-Tg ve anti-TPO için referans araligi sirasiyla 0-40 IU/ml, 0-35 IU/ml'dir. Serum ALT düzeyleri Olympus AU 5223 oto analizöründe enzimatik yöntemle ölçüldü (Diasis, Dusseldorf Germany).

sT3, sT4, TSH, anti-TPO, anti-Tg ve ALT dü- zeyleri antiviral tedaviden önce, 1. 3. 6. aylarda degerlendirildi. Bütün hastalar tedaviden önce öti- roidikti ve tiroid otoantikorlari negatifti. Açik hipo- tirodi ve hipertiroidi gelisen hastalar L- tiroksin ve propiltiyourasil ile tedavi edildi. Subklinik hiperti- roidi veya hipotiroidi olan hastalara tiroid ilaçlari verilmedi, tedavi süresince izlendiler.

Çalismada elde edilen bulgularin istatistiksel analizlerinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 10.0 programi kullanildi. Karsilastirmalarda eslestirilmis- t test, student's t, Mann Whitney U, ki-kare ve Fisher exact test uygu- landi. Sonuçlar %95'lik güven araliginda, anlamli- lik p<0.05 düzeyinde degerlendirildi.

BULGULAR

Çalisma 20 erkek, 25 kadin toplam 45 hastada ger- çeklesti. Hastalarin yas ortalamasi 47.50± 7.61 (en küçük yas 33 en büyük yas 61) idi. Erkek hastalarin yas ortalamasi 49.65± 8.23, kadinlarin yas ortala- masi 47.45± 9.55 bulundu. Her iki cinsiyetin yas or- talamalari benzer bulundu (p<0.05).

TSH degerlerinde dönemler arasinda anlamli bir degisme olmamistir (p>0.05). Kronik C hepatitli 45 hastadan 15'inde (1 erkek-14 kadin) (%33.3) alti aylik antiviral tedavi sonunda tiroid disfonksiyonu gelisti (TSH>4.94 veya TSH<0.35 mIU/l). Tedavi- nin 1. ve 3.aylik sonuçlarina bakilacak olursa; 1.ay sonunda 2 hastada (2 kadin), 3. ay sonunda ise 7 hastada (1 erkek, 6 kadin) tiroid disfonksiyonu ge- listi.

Tedavi öncesi sT3 degerleri ortalama 4.33 ± 0.77 pg/ml iken, 1, 3 ve 6 aylik tedavi sonundaki degerleri ise sirayla 4.24 ± 0.75pg/ml, 4.03 ± 0.81 pg/ml, 3.87±0.83 pg/ml olarak ölçüldü. Birinci, üçüncü ve altinci ay sT3 degerlerinde tedavi öncesi degerlere göre istatistiksel olarak anlamli düsmeler görüldü (p degerleri sirasiyla; p<0.01, p<0.001 ve p<0.001). Tedavi dönemlerinin kendi aralarinda ya- pilan sT3 karsilastirmalarinda anlamli fark bulun- madi (p>0.05).

Tedavi öncesi sT4 degerleri ortalama 1.24± 0.16 ng/dl iken birinci, üçüncü ve altinci ayin sonundaki degerleri sirasiyla 1.33±0.72 ng/dl, 1.29 ±0.61 ng/ dl, 1.31 ± 0.33 ng/dl olarak ölçüldü. Ortalama sT4 degerleri anlamli bir farklilik göstermese de bazi hastalarda tedavi sonrasinda sT4 degerlerinde degi- siklikler oldu. 1 aylik tedavi sonrasi 1 kadin hastada sT4 degeri yüksek, 3 aylik tedavi sonrasi 1 kadin hastada sT4 degeri düsükken, 2 kadin hastada ise sT4 degeri yüksek görüldü. 6 aylik tedavi sonunda 1 kadin hastada sT4 degeri düsük, 1 kadin hastada ise sT4 degeri yüksek bulundu.

Tedavi öncesi ve tedavi sirasinda ölçülen an- ti-TPO degerleri Tablo 1'de verilmistir. Anti-TPO ortalama degerleri aydan aya dogrusal bir artis gös- terdi. Baslangiç ortalama anti-TPO degeri 17.61 ± 5.24 IU/ml iken 6. ayin sonunda 67.43±181.78 IU/ ml oldu (p=0.105).

Kronik C hepatitli 45 hastadan 11'inde (4 erkek,7 kadin) (%24,5) 6 aylik antiviral tedavi so- nunda anti-TPO otoantikorlari pozitifl esti. Tedavi- nin 1. ve 3.aylik sonuçlarina bakilacak olursa; 1.ay sonunda 3 hastada (3 kadin), 3.ay sonunda ise 5 has- tada (5 kadin) anti-TPO pozitifl esti.

Tablo 2'de görüldügü üzere tedavi döneminde anti-troglobulin artisi müsahede edilmistir. 6.ay an- ti-Tg degerleri, baslangica, 1.aya ve 3.aya göre an- lamli derecede yüksektir ( degerleri sirasiyla 20.24 ± 6.33, 45.21 ± 155.68 IU/ml, 37.53 ± 57.74 IU/ ml, 188.67 ± 785.34 IU/ml bulundu). 45 hastanin 12'sinde (12 kadin) (%26.7) 6 aylik antiviral teda- vi sonunda antitiroglobülin (anti-Tg) otoantikorlari pozitifl esti. Tedavinin birinci ve üçüncü aylik so- nuçlarina bakilacak olursa 1.ay sonunda 4 hastada (4 kadin), 3.ay sonunda ise 8 hastada (8 kadin) anti- Tg pozitifl esti. Özellikle kadinlarda 6 aylik tedavi sonrasi antiTg yüksekligi anlamli derecede daha yüksek bulundu. (P<0.01).

45 hastadan 15'inde (%33.3) 6 aylik antiviral tedavi sonunda tiroid disfonksiyonu gelisti. Bun- lardan 2 hasta semtomatikti ve tedavi baslanmistir. Bir aylik tedavi sonunda 2 kadin hastada subklinik hipotiroidi görüldü (%4.5). 1-3aylik tedavi sonun- da bir erkek üç kadin hastada subklinik hipertiroidi (%8.9), üç kadin hastada (%6.7) subklinik hipoti- roidi gözlemlendi. 1-6 aylik tedavi sonunda toplam bir kadin hastada semptomatik hipertiroidi (%2.2), bir erkek, bes kadin hastada subklinik hipertiroidi (%13.3), yedi kadin hastada subklinik hipotiroidi (%15.6), bir kadin hastada ise semptomatik hipoti- roidi (%2.2) görüldü.

6 aylik antiviral tedavi sonunda 21 (%46.7) has- tada HCV RNA negatifl esti. Bunlardan 4'ü (%8.9) subklinik olarak tiroid disfonksiyonu gelisen, 17'si (%37.8) tiroid disfonksiyonu gelismeyen hastalar- di.

TARTISMA

Toplam KCH'li 45 hastada, PEG IFN alfa 2a veya 2b + ribavirin kombinasyon tedavisi sirasinda tiro- id disfonksiyonu (TD) sikligi %33.3 idi. Hastalarin %4.4'ünde (4/45) belirgin TD'u ve %28.9'unda da (13/45) TSH seviyesinde subklinik degisiklikler gözlemledik.

Ming-Chia ve ark.9 çalismasinda 150 KCH has- tasina 24 hafta boyunca haftada 3 kez IFN alfa te- davisi verilmis ve her 4 haftada bir tiroid fonksiyon testlerini incelemislerdir. Tedavinin ilk 3 ayinda 21 hastada, ikinci 3 ayinda 7 hastada olmak üzere top- lam %18,7'sinde tiroid disfonksiyonu tesbit etmis- lerdir.9 Morisco ve arkadaslarinin yapmis olduklari çalismada ise 136 hastaya 48 hafta boyunca haf- tada 3 kez IFN alfa tedavisi verilmis ve hastalarin %7.3'ünde TD'i oldugu gösterilmistir.10

Çalismamizda TD görülme sikliginin daha yüksek oldugunu gözledik. Bunu TD'lerinin klinik spektrumunun çok genis olmasiyla (geçici TSH konsantrasyon degisiklikleri, geçici tirotosikozlar, subakut tiroidit vb.), kismen de olsa kombinasyon tedavisiyle açiklayabiliriz. Biz daha çok subakut TD gözlemledik. Belirgin TD'ye sadece 2 hasta- mizda (%4.4) rastladik. Bunu da takip süremizin 6 aylik olmasi ile açiklayabiliriz.

Mazziotti ve ark. 36 hastaya IFN alfa 2a veya 2b + ribavirin tedavisi verilmis, 3 aylik süre so- nunda hastalarin %27,8'nde (10/36) TD'u göz- lemlemislerdir.11 Kryczka ve ark.12 hastalarin %33,3'ünde (40/120) TD'u tesbit edilmistir. Has- talarin %13.3'nde (16/120) belirgin TD'u varken, %20'sinde de TSH seviyesinde geçici subklinik de- gisiklikler gözlemlenmistir. Belirgin tiroid hastaligi görülen 4 hasta sadece IFN, 12 hasta da IFN alfa 2a veya 2b + ribavirin tedavisi almistir. Klinik TD'u kombine tedavi alan hastalarda anlamli derecede daha sik bulunmustur.12 Bu çalismalar da gösteriyor ki ribavirinin TD'u insidansi üzerine bir etkisinin oldugu göz ardi edilemez. Biz de kismen de olsa ribavirinin etkilerinin klinik bulgularimizi açiklaya- bilecegine inaniyoruz. Çalismamizda 6 aylik peg- IFN alfa 2a veya 2b + ribavirin tedavisi sonrasinda 7 hastamizda serum TSH seviyelerinde düsme iz- lenirken, tiroid hormonlarindan özellikle sT4 sevi- yelerinde bir degisim gözlemlemedik. Hatta hasta- larimizin çogunda sT3 degerlerinde düsüsler tespit ettik. Bu hastalarda interferonun TSH sekresyonuna etkisi oldugunu söyleyebiliriz.

TD'u görülen 15 hastamizdan 6 aylik peg-IFN alfa 2a veya 2b + ribavirin tedavisi sonrasi 2'sinde (%4.4) semptomatik tiroid hastaligi gelisti. Bas- kilanmis TSH seviyeleriyle birlikte hipertiroidi 7 hastada ve yükselmis TSH seviyeleriyle birlikte hi- potiroidi 8 hastada saptadik. Tiroid hastaligi için 1 hastaya levotiroksin, 1 hastaya propiltiyourasil bas- ladik.

Dalgard ve ark.10 semptomatik tiroid hastalik- lari insidansi %3.5 olarak bulunmustur. Bizim ça- lismamizda bu oran %4.4 idi. Tiroid hastaliklarinin semptomlari, kolaylikla IFN tedavisine bagli yan etkiler olarak degerlendirilebilir.

Çalismamizda 1 aylik tedavi sonunda 2 kadin hastada subklinik hipotiroidi görüldü. 3 aylik tedavi sonunda 1 erkek, 3 kadin hastada subklinik hiperti- roidi (%8,9) ve 3 kadin hastada (%6.7) subklinik hi- potiroidi gözlemlendi. 6 aylik tedavi sonunda ise 1 kadin hastada semptomatik hipertiroidi (%2.2), 1 er- kek, 5 kadin hastada subklinik hipertiroidi (%13.3), 7 kadin hastada subklinik hipotiroidi (%15.6), 1 ka- din hastada ise semptomatik hipotiroidi (%2.2) gö- rüldü. IFN ile iliskili tiroid hastaligi tedavi boyunca subklinik olarak kalmakta ve klinik bozuklugun tek kaniti, tiroid otoantikorlarinin pozitifl igi olmaktadir. Klinik tablo, hipotiroidi ile birlikte destrüktif tiroi- ditten hipotiroidinin takip ettigi gecici tirotoksiko- za, ve nadiren de hipertiroidiye kadar çesitli sekil- lerde ortaya çikabilmektedir. IFN tedavisi sirasinda TD'unun ortaya çikisinda tiroid otoantikorlarinin mevcudiyeti basta gelen predispozan faktör olarak bildirilmis olmasina ragmen, tiroid otoimmunitesi- nin klinik kanitlari mevcut olmayan hastalarda da hormonal bozukluklar tanimlanmistir.11

TD'u olan 15 hastamizin 12'sinde (12/15) anti- Tg ve 11'inde anti-TPO pozitifti ve 3 hastamizda ise (3/15) tiroid otoantikorlari negatifti. Bu hastala- rimizin çogunda tiroid bozuklugu subklinik seyretti. Hastalarin 7'sinde sadece anti-Tg (7/12), 6'sinda sa- dece anti-TPO (6/11) ve 5'inde hem anti-Tg hem de anti-TPO 6 aylik tedavi sonrasi pozitifl esti.

Literatürde KCH hastalarinda, IFN alfa teda- visi sirasinda antitiroid antikorlari görülme oranin %4.9-48 oldugu bildirilmistir.13 IFN alfanin rolüne ragmen, otoimmun tiroid bozukluklarinin patogene- zi belirsiz olmaya devam etmektedir. Bu olay im- munolojik bir predispozisyonla iliskili gibi görün- mektedir.14 Arastirmalar, IFN tedavisinden önceki antikor durumu ile tedavi esnasinda TD'u görülmesi arasinda bir korelasyonun mevcut oldugunu göster- mistir. Bir arastirmada, tedavi öncesi antitiroid an- tikorlari pozitif olan hastalarda %46 oraninda tiroid disfonksiyonu görülürken, bu oranin tedavi öncesi antikor negatif olanlarda sadece %5 oldugu bildiril- mistir. Tedavi öncesi antikor negatif olan hastalarin yaklasik %9'nda tedavi sirasinda antitiroid antikor- lari gelismektedir.15 Bizim çalismamizda ise bu oran anti TPO için %24.5, anti TG için %26.7 idi.

Literatürde, IFN tedavisiyle kisa dönemde ortaya çikan tiroid otoimmunitesiyle ilgili veriler çeliskilidir. Bazi yazarlar IFN'nin kesilmesinden birkaç ay sonra otoimmun tiroid hastaliginin tama- men iyilestigini bildirmislerdir. Bazi yazarlar da interferon tedavisinin sonlanmasindan 6 ay sonra tiroid otoimmunitesinde kismi reversibilite oldugu- nu bildirmislerdir.16,18 Yapilan bir çalismada IFN ile ortaya çikan tiroiditin esas olarak anti-Tg pozitifl i- giyle karakterize oldugu, anti-TPO düzeylerinin ise düsük bulundugu bildirilmistir.19 Tiroid oto- antikor düzeylerinin altta yatan otoimmun sürecin agirligini yansittigi kavramina uygun olarak bizde yaptigimiz çalismada 12 hastamizda anti-Tg ve 11 hastamizda anti-TPO antikorlarini yüksek saptadik. Bunlarin besinde hem anti TPO hem de anti TG pozitifti. Bu hastalarin çogunun kadin olmasi nedeniyle (14/18), kadin hastalarda kronik C hepatiti ile tiroid otoim- munitesinin varolusu arasinda klinik olarak anlamli bir iliski kurulabilir. Anti-Tg antikorlari yüksek olan tüm hastalarimizda subklinik veya klinik düzeyde TD'u mevcuttu. Anti-Tg titresinde belirgin artis so- nucuna dayanarak, IFN'nin tiroid disfonksiyonuna tiroglobülin üzerinden sebep oldugu düsüncesinde- yiz. 4erkek hastamizda anti-TPO pozitif olmasina ragmen bu hastalarda TD'u gelismedi. Çalismamiz- da anti-TPO'nun TD'u gelismesinde bagimsiz bir prediktör olamayacagi söylenebilir.

Sonuç olarak peg-IFN alfa 2a veya 2b + riba- virin kombinasyon tedavisi alan kronik C hepatitli hastalarinin tiroid otoimmunitesi açisindan belirli periyotlarla izlenmesini, otoantikorlari pozitif ve/ veya pozitifl esen hastalarda tiroid disfonksiyonu açisindan klinik ve laboratuar olarak siki takip edil- mesini önermekteyiz.

KAYNAKLAR

1. Branch AD, Seef LB. Hepatitis C: State of the art the mille- nium (oart1). Semin Liver Dis 2000; 20 iii:456-61.

2. Cottler SJ, Komanduri S. Hepatitis C. Clin Persp Gastroen- terol 2002;5:91-9.

3. Poynard T, Mercellin P, Lee SS, et al. Randomised trial of interferon alfa 2b plus ribavirin for 48 weeks or for 24 weeks versus interferon alfa 2b plus placebo for 48 weeks for treatment of chronic with hepatitis C virus. Lancet 1998;352:1426-32.

4. McHutchison JG, Gordon SC, Schiff ER, et al. Interferon alfa 2b alone or in combinationwith ribavirin as initial treatment for chronic hepatitis C. N Eng Med 1998;339:1485-92.

5. Neumann AU, Lam NP,Dahari H, et al.Hepatitis C viral dy- namics in vivo and the antiviral effi cacy of interferon alfa therapy. Science 1998; 282:103-7

6. Gale MS, Korth MJ, Tang NM, et al. Evidence that hepatitis C virus resistance to interferon is mediated through repres- sion of the PKR protein kinase by the nonstructural %5 a protein. Virology 1997; 230:217-27.

7. Koh LK, Greenspan FS, YEO PP. Interfron-alfa induced thy- roid dysfunction: three clinical presentations and a review of the literature. Thyroid 1997;7:891-6.

8. Kakzaki S, Takagi H, Murakami M, Takayama H, Mori M. HLA antigens in patients with interferon-alfa induced auto- immune thyroid disorders in chronic hepatitis C. J Hepatol 1999;30:794-800.

9. Ming-Chia H, Ming-Lung Y, Wang-long C, et al. Virologic factors related to interferon alfa induced thyroid dysfunc- tion in patients with chronic hepatitis. CJE Endocrinol 2000;142:431-7.

10. Morisco F, Mazziotti G, Rotondi M, et al. Interferon related thyroid autoimmunity and long term clinical outcome of chronic hepatitis C. Digest Liver Dis 2001; 33:247-53.

11. Mazziotti G, Sorvillo F, Stornaiuolo G, et al. Temporal re- lationship beetween the apperance of thyroid autoantibod- ies and devolopment of destrüctive thyroiditis in patients undergoing treatment with two different type-1 interferons for HCV related chronic hepatitis: a prospective study. J Endocrinol Invest. 2002;25:624-30.

12. Wieslaw Kryczka E, Brojer A, Kowalska A. Thyroid gland dysfunctions during antiviral therapy of chronic hepatitis C. Med Sci Monit 2001;7:221-5.

13. Vial T, Descotes J. Immune-mediated side effects of cytok- ines humans. Toxicology 1995;105:31-57.

14. Kakizaki S, Takagi H, Murakami M, et al. HLA antigens in patients with interferon alfa induced autoimmune thy- roid disorders in chronic hepatitis C. J Hepatol 1999;3:794- 800.

15. Koh L, Greenspan FS, Yeo PPB. Interferon alfa induced thyroid dysfunction: three clinical presentations and a re- view of the literature. Thyroid 1997;7:891-6.

16. Marazuela M, Garcia-Buey L, Gonzales-Fernandez B, et al. Thyroid autoimmune disorders in patients with chronic hepatitis C before and during interferon alfa therapy. Clin Endocrinol 1996;44:635-42.

17. Carella C, Amato G, Biondi B, et al. Longitudinal study of antibodies against thyroid in patients undergoing interferon alfa therapy for HCV chronic hepatitis. Horm Res 1995; 44:110-4.

18. Deutsch M, Dourakis S, Manesis EK, et al. Thyroid abnor- malities in chronic viral hepatitis and their relation ship to interferon alfa therapy. Hepatology 1997;26:206-10.

19. Shuppert F, Rambusch E, Kirchner H, et al. Patients treated with interferon alfa, interferon beta,interleukin-2 have a different thyroid autoantibody pattern than patients suffer- ing from endogenous autoimmune thyroid disease. Thyroid 1997; 7:837-41.

20. Leblebicioglu H. Kronik hepatit C'de güncel tedavi. Ankem Derg 2006; 20:208-12.

21.Gedik H.,Uludag A., Yahyaoglu M., Müderrisoglu C., Fin- canci M. Kronik hepatit C tedavisinde ribavirin ile birlikte kullanilmakta olan klasik interferon veya pegile interfero- nun etkinligi ve ilaca bagli yan etkileri açisindan karsilasti- rilmasi. Nobel Med 2008;4:19-25

Author affiliation:

Mehmet Vatansever2, Cüneyt Ardiç2, Mehmet Zorlu1, Muharrem Kiskaç1, Ferhat Yilmaz4, Mustafa Yenigün3

1Okmeydani Egitim Arastirma Hastanesi, Iç Hastaliklari Klinigi, Istanbul, Haseki Egitim Arastirma Hastanesi, 2Aile Hekimligi, 3Iç Hastaliklari Klinigi, Istanbul, 4Gaziantep Üniversitesi Tip Fakültesi, Iç Hastaliklari Anabilim Dali, Gaziantep- Türkiye

Gelis Tarihi / Received: 01.03.2010, Kabul Tarihi / Accepted: 30.07.2010

Yazisma Adresi /Correspondence: Dr. Muharrem Kiskaç Okmeydani Egitim Arastirma Hastanesi, Iç Hastaliklari Klinigi, Istanbul- Türkiye E-mail: dr_kiskac@mynet.com

Copyright © Dicle Tip Dergisi 2010, Her hakki saklidir / All rights reserved

The use of this website is subject to the following Terms of Use